Invloed van Brexit Op 31 januari 2020 verliet het Verenigd Koninkrijk officieel de Europese Unie. Zes jaar later — in 2026 — zijn de economische gevolgen structureel en meetbaar geworden. Voor Nederland zijn de cijfers gemengd: enerzijds exporteert Nederland sinds 2020 circa $4,5 miljard per jaar minder naar het VK, met name door een dramatische daling van doorvoer- en wederuitvoerhandel; anderzijds heeft Amsterdam substantieel geprofiteerd van het vertrek van financiële firma’s uit Londen — het European Medicines Agency verhuisde naar de Zuidas in 2019, en Amsterdam werd in 2021 kortstondig Europa’s grootste aandelenhandel-centrum. Onder de nieuwe Labour-regering van Keir Starmer (aangetreden juli 2024) probeert het VK inmiddels een “reset” met de EU tot stand te brengen, met een pragmatische focus op defensie, klimaat en migratie. Voor Nederlandse MKB-ondernemers en beleidsmakers is dit het moment om de balans op te maken: welke sectoren hebben structureel verloren aan Brexit, welke hebben verrassend voordeel behaald, en welke ontwikkelingen zijn in 2026 en 2027 te verwachten?
Dit artikel biedt een actuele analyse van Brexit’s impact op Nederlandse bedrijven en de bredere Europese handelsrelaties in 2026. In tegenstelling tot generieke Brexit-analyses uit 2020-2022 focust dit stuk specifiek op Nederlandse cijfers (via CBS-data en Rabobank-analyses), Nederlandse winnaars en verliezers, en het meest recente politieke landschap onder Starmer en Trump 2.0.
Invloed van Brexit
Zes jaar Brexit
Om de huidige situatie te begrijpen, is een korte chronologie nuttig:
23 juni 2016 — VK-referendum: 51,9% stemt voor vertrek uit de EU
29 maart 2017 — VK activeert artikel 50: formele scheidingsprocedure begint
31 januari 2020 — VK verlaat officieel de EU; overgangsperiode begint
24 december 2020 — Handels- en Samenwerkingsakkoord (Trade and Cooperation Agreement) tussen EU en VK gesloten
1 januari 2021 — Nieuwe handelsregels van kracht: douanecontroles, invoerrechten, papierwerk
februari 2023 — Windsor Framework: oplossing voor Noord-Ierse handelscomplicaties
juli 2024 — Labour wint verkiezingen; Keir Starmer wordt premier
november 2024 — Trump wint Amerikaanse verkiezingen
januari 2025 — Trump 2.0-administratie start; nieuwe tarief-oorlogen
2026 — VK-EU “reset”-onderhandelingen (defensie, klimaat, migratie, jongerenuitwisseling)
Nederlandse handelscijfers
Volgens CBS-cijfers en analyses van Rabobank toont de Nederlandse handel met het VK sinds 2020 een gemengd beeld:
De totale schade:
- ~$4,5 miljard per jaar minder Nederlandse export naar VK sinds 2020
- Aandeel doorvoer naar VK: van 8-10% (2020) gedaald tot 4% (2023)
- Wederuitvoer naar VK: 3% onder 2015-niveau in 2023 (terwijl totale wederuitvoer met 83% steeg)
Wat er wel werkt:
- Export Nederlandse makelij naar VK is toegenomen
- Geraffineerde aardolieproducten groeiden van €1,1 miljard (2015) naar €3,9 miljard (2023) — grotendeels door hogere prijzen
- Bloemen, planten en groenten blijven belangrijke NL-exportproducten
- Dienstenexport groeit substantieel (digitalisering, financiële diensten)
Financiële impact op waarde-toevoeging: Volgens ESB is de per-euro-waarde van verschillende exportsoorten sterk verschillend:
- Quasi-doorvoer: 1,4 cent verdiend per euro export
- Wederuitvoer: 14 cent verdiend per euro export
- Export Nederlandse makelij: 56 cent verdiend per euro export
Dit betekent dat het verlies aan doorvoer/wederuitvoer economisch minder pijn doet dan de absolute exportcijfers doen vermoeden — het gaat vooral om laagwaardige handelsactiviteit. De echte klap zou komen als ook de Nederlandse makelij-export daalt, en dat is (nog) niet gebeurd.
Nederlandse Brexit-winnaars
Ondanks de handelscomplicaties heeft Nederland op meerdere fronten substantieel voordeel behaald van Brexit:
Amsterdam als financieel centrum Voor Brexit was Londen onbetwiste financiële hoofdstad van Europa. Sinds 2021 heeft Amsterdam significant marktaandeel gewonnen:
- Grootste aandelenhandel-centrum van Europa in Q1 2021 (kortstondig, later voorbijgestreefd door Londen)
- Euronext Amsterdam notering-groei: 40%+ meer bedrijfsnoteringen dan pre-Brexit
- JP Morgan, Goldman Sachs, Morgan Stanley verplaatsten Europese sales/trading-operaties gedeeltelijk naar Amsterdam
- Bloomberg breidde Amsterdam-operatie substantieel uit
- Cboe Europe verplaatste zijn Europese aandelenbeurs officieel naar Amsterdam
European Medicines Agency (EMA) De EMA verhuisde in 2019 van Londen naar Amsterdam-Zuid. Impact:
- ~900 hooggekwalificeerde banen naar Nederland
- Farmaceutische industrie in Amsterdam-Zuid uitgebreid (Merck, Pfizer, AstraZeneca)
- Amsterdam Life Sciences-hub versterkt
- Verlies voor Londen: EU-regulatoire autoriteit in gezondheidszorg
Nederlandse hoofdkantoren voor Britse bedrijven Verschillende Britse bedrijven (of internationale bedrijven met UK-basis) verplaatsten hun EU-hoofdkantoor naar Nederland:
- Unilever koos in 2020 voor London-hoofdkantoor, maar behield substantiële Rotterdam-operatie
- Meerdere fintech-scaleups kozen Amsterdam boven Londen voor Europese uitrol
Voor context over Nederlandse financiële positie zie ons artikel over Miami versus Wall Street en Amsterdam als financieel centrum.
Nederlandse Brexit-verliezers
Niet alle Nederlandse sectoren hebben profijt gehad:
Rotterdamse haven — doorvoer De Rotterdamse haven verloor substantieel handelsvolume:
- VK-gerelateerde doorvoer halveerde vrijwel
- Douaneformaliteiten vertraagden logistiek
- Fresh food handel naar VK werd complexer door sanitaire/fytosanitaire controles
Nederlandse landbouw en tuinbouw
- Aspergetelers in Limburg: minder VK-export, meer administratie
- Bloemenveiling Aalsmeer: kleinere VK-omzet
- Fresh vegetables: extra douanekosten, minder marge
- Landbouwexport groeide in 2025 met 8% totaal, maar naar VK met slechts 5%
MKB-import van Britse producten
- Verhoogde douanekosten voor Britse whisky, gin, wollen goederen
- Vertragingen in leveringen van gespecialiseerde componenten
- Papierwerk voor kleinere zendingen vaak onrendabel
Sectoranalyse
Aardolie en energie (winnaar): Nederlandse geraffineerde aardolieproducten zijn de grootste NL-exportcategorie naar VK. Van €1,1 miljard in 2015 naar €3,9 miljard in 2023 — grotendeels door hogere olieprijzen na 2020. Rotterdam blijft cruciaal als raffinaderij-hub voor de Britse markt.
Landbouw en voedsel (gemengd):
- Zuivel: enigszins beperkt (vertragingen bij verse zuivel)
- Vlees: beperkter (fytosanitaire controles complex)
- Vlees export 2025: 10% groei naar totale wereld, minder naar VK
- Groenten en fruit: matige groei naar VK
- Bloemen en planten: pijnlijke maar niet fatale daling
Chemie en pharma (winnaar):
- EMA-verhuizing versterkte Nederlandse pharma-cluster
- Chemische export naar VK stabiel
- DSM-Firmenich en andere Nederlandse chemiebedrijven ongehinderd
Diensten (winnaar):
- Financiële diensten: substantiële groei naar VK
- Digitalisering: Nederlandse fintech (Adyen, Mollie) sterke groei
- Legal en consulting: verschuiving van Londen naar Amsterdam voor sommige EU-mandaten
Voor context over Nederlandse fintech-groei zie ons overzicht van fintech in Nederland.
Financiële sector: Amsterdam’s post-Brexit-boom
De impact van Brexit op de Nederlandse financiële sector is het meest concreet zichtbaar:
Euronext Amsterdam-groei:
- Post-Brexit voorsprong op andere EU-beurzen (Frankfurt, Parijs, Milaan)
- Cboe Europe verhuisde aandelenbeurs naar Amsterdam (2021)
- BATS Europe activiteiten gebundeld in Amsterdam
- Aandelenhandel-volume in Amsterdam: verdubbeld ten opzichte van pre-Brexit
Nederlandse pensioenfondsen: Nederlandse pensioenfondsen (APG €550mld, PGGM €275mld) profiteerden van herallocatie van fondsen die Londense-gebaseerde bedrijven verlieten voor lokaal-gedomicilieerde alternatieven.
Amsterdam Zuidas:
- Kantooruitleen op Zuidas: +35% sinds 2020
- Aanwezigheid van EMA, meerdere internationale banken, EU-regulatoire lichamen
- Amsterdam-Zuid als “Little Wall Street” in Europa geworden
Wat Amsterdam niet heeft:
- European Banking Authority (EBA) — ging naar Parijs
- European Central Bank (ECB) — blijft in Frankfurt
- Nog steeds achter Londen in totale handelsvolumes (verschil ~30-40%)
Voor context over de Nederlandse financiële positie zie ons artikel over Prinsjesdag 2026 en het Belastingplan 2027 van kabinet-Jetten.
Werknemers en arbeidsmarkt
Vrij verkeer van personen tussen VK en EU is sinds 1 januari 2021 substantieel beperkt:
Voor Nederlandse werknemers in VK:
- Nederlandse expats in VK: circa 100.000-120.000
- Nieuwe visums vereist voor werk in VK (Skilled Worker visa, £38.700+ salaris)
- Studenten: sterk gedaald (Erasmus-programma niet meer toegankelijk voor UK)
- Britse universiteiten: substantieel minder EU-studenten (~50% daling voor sommige programma’s)
Voor Britse werknemers in Nederland:
- Britse expats in Nederland: circa 30.000
- 30%-regeling nog steeds beschikbaar voor kwalificerende Britten
- Britse professionals blijven welkom, maar met werkvergunningsprocedures
Voor Nederlandse bedrijven met VK-operaties:
- Sponsorship licenses nodig voor Britse werknemers naar NL
- Meer HR-administratie voor cross-border-teams
- Sommige bedrijven kozen voor Nederlandse of Ierse hubs voor EU-toegang
Voor context over Nederlandse arbeidsmarkt zie ons artikel over Nederland kan topbestuurders niet vasthouden.
Windsor Framework
In februari 2023 werd het Windsor Framework ondertekend — een oplossing voor de complexe Noord-Ierse handelssituatie. Kernpunten:
Achtergrond:
- Noord-Ierland maakt deel uit van VK, maar behield toegang tot EU-interne markt (om harde grens met Ierland te voorkomen)
- Dit creëerde de facto een handelsgrens in de Ierse Zee tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland
- Onhoudbaar politiek en logistiek
Windsor Framework-oplossing:
- Green Lane — goederen die alleen naar Noord-Ierland gaan: minimale controles
- Red Lane — goederen die mogelijk naar EU doorgaan: volledige controles
- Stormont Brake — Noord-Iers parlement kan vetorecht uitoefenen op nieuwe EU-regels
Betekenis voor Nederlandse bedrijven: Voor Nederlandse exporteurs is Noord-Ierland effectief nog steeds toegankelijk als EU-markt — praktisch gezien niet anders dan Ierland zelf.
Labour-regering Starmer
Sinds juli 2024 regeert Labour onder premier Keir Starmer. Onder Labour probeert het VK een “reset” met de EU tot stand te brengen — pragmatisch, niet ideologisch:
Concrete Starmer-agenda-punten:
- Sanitary and Phytosanitary Agreement — verlaag douanecontroles voor voedsel
- Youth Mobility Scheme — jongerenuitwisseling herinvoeren (VK 18-30, EU 18-30)
- Defensie-samenwerking — gezamenlijke aanpak van Rusland-dreiging
- Klimaat-akkoorden — synchronisatie CO2-tarieven
- Erkenning beroepskwalificaties — makkelijker cross-border werken
Wat NIET terugkomt:
- Full membership EU (uitgesloten)
- Terugkeer tot de EU-interne markt (uitgesloten)
- Terugkeer tot de EU-douane-unie (uitgesloten)
Voor Nederlandse bedrijven: Verwacht in 2026-2027: geleidelijke vereenvoudiging van handelsprocedures. Volledige normalisering is politiek onmogelijk, maar praktische verlichting is realistisch.
Trump 2.0-effect
Sinds januari 2025 regeert Donald Trump opnieuw in de VS — met substantiële impact op EU-VK-VS-handelsdynamiek:
Trump’s tarieven:
- 10-25% tarieven op verschillende EU en VK-goederen (2025-2026)
- Farmaceutische producten onder druk (raakt zowel Amsterdam-based EMA als Britse pharma)
- Automotive: extra tarieven op EU-voertuigen (raakt Duitse auto-industrie, indirect Nederland)
VK’s positie: Het VK heeft geprobeerd een aparte trade deal met de VS te sluiten, maar:
- Trump-administratie is transactioneel
- Britse landbouwstandaarden (met name chloor-kip) blijven struikelpunt
- Farmaceutische prijzen: VS wil dat VK meer betaalt
Voor Nederlandse bedrijven: Ironisch genoeg drijft Trump 2.0 EU en VK dichter bij elkaar. Voor Nederlandse MKB’ers die zowel naar VK als VS exporteren: diversificatie is essentieel. Voor uitgebreide fiscale context zie ons artikel over overdrachtsbelasting 2027 voor vastgoedbeleggers en Prinsjesdag 2026: het Belastingplan 2027.
Wat kunnen Nederlandse MKB’ers doen?
Concrete acties voor Nederlandse ondernemers in 2026:
1. Herzien VK-strategie Als je nog steeds via het oude model werkt (uitgaande van pre-2021 vrijhandel), is een strategische herziening overdue. Analyseer of VK-handel via directe export (met douanekosten) of via een Nederlandse EU-hub (voor EU-klanten) efficiënter is.
2. Investeren in douanekennis
- Douane-agent inschakelen voor complexe transacties
- AEO-status (Authorised Economic Operator) overwegen voor grotere volumes
- Douanesoftware implementeren voor efficiëntie
3. Diversifieer naar andere markten Trump 2.0 en Brexit tonen aan: enkele-markt-afhankelijkheid is risico. Overweeg:
- Duitse markt versterken (grootste EU-partner Nederland)
- Nordische landen (culturele fit met NL, weinig Brexit-impact)
- Azië en Latijns-Amerika voor niche-producten
4. Volg Starmer-onderhandelingen Sanitary agreement, youth mobility, professional recognition — deze afspraken kunnen concreet voordeel opleveren voor Nederlandse bedrijven. VNO-NCW en MKB-Nederland hebben goede tracking van deze ontwikkelingen.
5. Overweeg VK-vestiging voor grotere volumes Voor MKB’ers die substantieel volume aan VK-klanten leveren, kan een kleine Britse dochtervennootschap juridisch en fiscaal aantrekkelijker zijn dan constant grensoverschrijdend werken.
6. Digitaliseer en dienstenverleg Waar Nederlandse dienstverlening (digitalisering, consulting, financiële diensten) opvallend goed doet richting VK, blijft goederenexport moeilijker. Meer focus op diensten-basis kan strategisch waardevol zijn.
Lees ook
Veelgestelde vragen
Hoeveel exporteert Nederland naar het VK in 2026?
Nederland exporteerde in 2022 voor circa $38 miljard aan goederen naar het VK. Sinds Brexit is dit bedrag gemiddeld $4,5 miljard per jaar lager dan wat het zou zijn geweest zonder Brexit. Het VK blijft de derde grootste handelspartner van Nederland (na Duitsland en België), maar het aandeel is substantieel afgenomen. De belangrijkste exportproducten zijn geraffineerde aardolieproducten (€3,9 miljard in 2023), gevolgd door bloemen, planten, groenten en industriële producten.
Welke Nederlandse sectoren hebben het meest van Brexit geleden?
De grootste impact zit in wederuitvoer en doorvoerhandel via Nederlandse havens (met name Rotterdam). Het aandeel doorvoer via Nederland naar VK daalde van 8-10% (2020) naar 4% (2023). Ook Nederlandse landbouw en tuinbouw (bloemen, groenten, zuivel) ondervinden last van sanitaire/fytosanitaire controles die de logistiek complexer maken.
Welke Nederlandse sectoren hebben van Brexit geprofiteerd?
De financiële sector is de grootste winnaar: Amsterdam werd in Q1 2021 kortstondig Europa’s grootste aandelenhandel-centrum, en de Zuidas huisvest nu meer internationale banken en de European Medicines Agency (EMA verhuisde in 2019 van Londen). Ook dienstenexport (digitalisering, consulting, fintech) naar VK is toegenomen. Bedrijven als Adyen en Mollie hebben substantiële VK-groei doorgemaakt.
Wat is het Windsor Framework?
Het Windsor Framework (februari 2023) is een aanvulling op het EU-VK-Handelsakkoord die specifiek de Noord-Ierse handelsstroom regelt. Kern: een tweesporen-systeem met een “Green Lane” (voor goederen die alleen naar Noord-Ierland gaan, minimale controles) en een “Red Lane” (voor goederen die mogelijk naar EU doorgaan, volledige controles). Voor Nederlandse exporteurs blijft Noord-Ierland praktisch een EU-toegankelijke markt.
Wat verandert er onder de Labour-regering van Starmer?
Sinds juli 2024 probeert de Labour-regering onder Keir Starmer een “reset” met de EU. Concrete agenda: (1) Sanitary Agreement voor makkelijkere voedselhandel, (2) Youth Mobility Scheme voor jongeren 18-30, (3) Defensie-samenwerking, (4) Klimaat-akkoorden, en (5) erkenning van beroepskwalificaties. Wat NIET terugkomt: EU-lidmaatschap, interne markt-toegang, of douane-unie. Voor Nederlandse bedrijven: verwacht geleidelijke vereenvoudiging in 2026-2027.
Wat is de impact van Trump 2.0 op de VK-EU-relatie?
Trump 2.0 (sinds januari 2025) heeft substantiële nieuwe tarieven ingevoerd op zowel EU als VK-goederen. Ironisch effect: dit drijft EU en VK dichter bij elkaar, omdat beide onder Amerikaanse druk staan. Voor Nederlandse bedrijven die zowel naar VK als VS exporteren, is diversificatie essentieel geworden. Voor bredere context zie ons artikel over Miami versus Wall Street.
Hoeveel Nederlanders wonen nog in het VK?
Circa 100.000-120.000 Nederlandse expats wonen in het VK — voornamelijk in Londen, Zuid-Engeland en universiteitssteden. Sinds Brexit hebben zij (indien niet vóór 2021 gevestigd) een Skilled Worker visa nodig met minimum salaris van £38.700. Nederlandse studenten in VK zijn substantieel afgenomen — het Erasmus-programma is niet meer beschikbaar voor UK, waardoor studeren in het VK duurder is geworden.
Kunnen Nederlandse MKB’ers nog steeds handelen met VK?
Ja. Handel blijft mogelijk, maar met meer administratie. Concrete stappen: (1) EORI-nummer aanvragen voor douane-identificatie, (2) Douane-agent inschakelen voor grotere volumes, (3) AEO-status overwegen voor efficiëntie, (4) rekening houden met BTW-verandering (VK heeft eigen BTW-systeem sinds 2021), en (5) CE- of UKCA-markering correct toepassen op producten. Voor context zie belastingen voor ondernemers.
Wat is de Amsterdamse Brexit-boom precies?
Amsterdam won substantieel financieel marktaandeel na Brexit: in Q1 2021 was Amsterdam kortstondig Europa’s grootste aandelenhandel-centrum. Sindsdien: Cboe Europe verplaatste aandelenbeurs naar Amsterdam, JP Morgan, Goldman Sachs, Morgan Stanley en anderen breidden Amsterdam-operaties uit, en European Medicines Agency (EMA) verhuisde naar Amsterdam-Zuid (2019). De Zuidas kantooruitleen groeide met 35% sinds 2020. Amsterdam blijft nog steeds ~30-40% kleiner dan Londen, maar het gat is aanzienlijk kleiner geworden.
Is Brexit voor het VK zelf succesvol geweest?
Economisch gezien: nee. De meeste onafhankelijke studies (Van Reenen, Sampson, Breinlich et al., Dhingra et al.) tonen substantieel BBP-verlies voor het VK — schattingen variëren van 3,4% tot 5,9% BBP-verlies in 2030. De Britse economie is met circa 5% kleiner dan zonder Brexit. Voordelen op het gebied van “regulatoire autonomie” en handelsakkoorden met andere landen zijn beperkt gebleken. De Labour-regering onder Starmer erkent dit impliciet met de “reset”-agenda, hoewel formele terugkeer tot de EU politiek onmogelijk is.
