Scope 3-rapportage betekent dat je de uitstoot in je hele waardeketen berekent en verantwoordt: van de goederen die je inkoopt tot het gebruik en de afvalfase van wat je verkoopt. Het GHG Protocol deelt die uitstoot in 15 categorieën in. De rekenregel is eenvoudig: activiteitsgegevens maal emissiefactor. Het lastige deel is de data, want die komt grotendeels van leveranciers en klanten. Daarom is een goede scope 3-rapportage meer dan een rekensom. Het is ook een verhaal dat je aan inkopers, investeerders en partners moet kunnen uitleggen, op een plek waar zij het lezen en kunnen controleren.
Kort samengevat
- Scope 3 is alle indirecte uitstoot in je keten. Bij veel bedrijven is dit verreweg het grootste deel van de footprint.
- Het GHG Protocol telt 15 categorieën: 8 upstream (inkoop, transport, zakenreizen) en 7 downstream (gebruik van producten, afval, investeringen).
- De Europese Omnibus heeft de regeldruk van de CSRD verlaagd. Toch krijgen ook kleinere bedrijven nog steeds datavragen van grote klanten.
- Rekenen doe je met activiteitsdata of uitgaven, maal een emissiefactor. Daarna vervang je gemiddelde cijfers stap voor stap door data van leveranciers.
- Cijfers alleen overtuigen niet. Leg je methode, je keuzes en je reductieplan openbaar en controleerbaar uit.
Inhoudsopgave
- Wat scope 3 is, naast scope 1 en 2
- De 15 categorieën van het GHG Protocol
- Wie moet scope 3 rapporteren?
- Scope 3-rapportage in vijf stappen
- Waar scope 3 in de praktijk vastloopt
- Ons perspectief: scope 3 is een verhaal dat gelezen moet worden
- Je scope 3-aanpak zichtbaar maken
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wat scope 3 is, naast scope 1 en 2
Het GHG Protocol (Greenhouse Gas Protocol) is de internationale standaard waarmee bedrijven hun broeikasgasuitstoot boekhouden. Het verdeelt die uitstoot in drie ‘scopes’:
- Scope 1: directe uitstoot uit bronnen die je zelf bezit of beheert, zoals de cv-ketel op kantoor, je eigen wagenpark of een productieoven.
- Scope 2: indirecte uitstoot van ingekochte energie, zoals elektriciteit, warmte of stoom.
- Scope 3: alle andere indirecte uitstoot. De Dutch Green Building Council omschrijft die als emissies die indirect voortkomen uit de activiteiten van een organisatie, oftewel de uitstoot in de keten.
Het verschil is meer dan een kwestie van boekhouding. Scope 1 en 2 kun je meten met je eigen meterstanden en facturen. Scope 3 zit bij anderen: bij de fabriek van je leverancier, in de vrachtwagen van je vervoerder, bij de klant die jouw product jarenlang gebruikt. Juist daar zit het volume. Volgens Vlerick Business School is scope 3 doorgaans goed voor meer dan 70% van de totale uitstoot van een bedrijf. Een klimaatrapportage zonder scope 3 laat dus meestal het grootste deel van het verhaal weg.
Voor investeerders en financiële professionals is dat precies de reden om ernaar te vragen. Uitstoot in de keten is ook blootstelling aan risico: duurdere grondstoffen bij een CO2-heffing, leveranciers die niet meekomen, klanten die strengere eisen stellen.
De 15 categorieën van het GHG Protocol
De scope 3-standaard van het GHG Protocol stelt eisen aan de boekhouding en rapportage van ketenuitstoot. Hij werkt met 15 categorieën, verdeeld in acht upstream- en zeven downstreamactiviteiten. Upstream is alles vóór jouw bedrijf, downstream alles erna.
| Nr. | Categorie | Richting | Typisch voorbeeld |
|---|---|---|---|
| 1 | Ingekochte goederen en diensten | Upstream | Grondstoffen, software, schoonmaak |
| 2 | Kapitaalgoederen | Upstream | Machines, gebouwen, servers |
| 3 | Brandstof- en energiegerelateerde activiteiten (niet in scope 1 of 2) | Upstream | Winning en transport van ingekochte brandstof |
| 4 | Transport en distributie | Upstream | Inkomende vracht door vervoerders |
| 5 | Afval uit eigen bedrijfsvoering | Upstream | Verwerking van bedrijfsafval |
| 6 | Zakenreizen | Upstream | Vliegreizen, hotels, huurauto’s |
| 7 | Woon-werkverkeer | Upstream | Dagelijkse ritten van medewerkers |
| 8 | Geleasde activa | Upstream | Gehuurd kantoor of lease-apparatuur |
| 9 | Transport en distributie | Downstream | Bezorging naar klanten |
| 10 | Verwerking van verkochte producten | Downstream | Halffabricaten die klanten bewerken |
| 11 | Gebruik van verkochte producten | Downstream | Stroomverbruik van een verkocht apparaat |
| 12 | Afvalverwerking van verkochte producten | Downstream | Verbranding of recycling na gebruik |
| 13 | Geleasde activa | Downstream | Panden of apparatuur die je verhuurt |
| 14 | Franchises | Downstream | Uitstoot van franchisenemers |
| 15 | Investeringen | Downstream | Uitstoot van deelnemingen en leningen |
Niet elke categorie is voor elk bedrijf relevant. Een softwarebedrijf heeft vooral categorie 1, 2, 6 en 7. Bij een fabrikant van wasmachines domineert categorie 11. Voor banken, fondsen en vastgoedbeleggers is categorie 15 vaak de grootste post. Daarom begint elke serieuze rapportage met een screening, waarover zo meer.
De Europese duurzaamheidsstandaarden sluiten voor scope 3 aan bij deze indeling. Breng je je uitstoot volgens de 15 categorieën in kaart, dan werk je in een taal die auditors, banken en grote afnemers herkennen.
Wie moet scope 3 rapporteren?
De wettelijke plicht komt in Europa uit de CSRD, de richtlijn over duurzaamheidsrapportage. Bedrijven die eronder vallen, rapporteren over hun klimaatimpact volgens de Europese standaarden, en scope 3 hoort daarbij. Met het Omnibuspakket heeft de EU die verplichtingen flink versoberd. Volgens DGBC krijgen kwantitatieve rapportagepunten daarbij voorrang boven kwalitatieve, om de regeldruk te verlichten. Uitstootcijfers, scope 3 inbegrepen, blijven dus juist in beeld.
Ook de groep bedrijven die verplicht rapporteert is met de Omnibus kleiner geworden, en voor een deel van die groep schuift de start op. Drempels en ingangsjaren hangen af van de Nederlandse wet die de Europese regels omzet. Of jouw bedrijf eronder valt en vanaf welk boekjaar, controleer je bij Ondernemersplein of de RVO en met je accountant. Die laatste geeft ook de assurance, de externe controle op het verslag.
Toch is de vraag ‘moeten wij?’ voor de meeste mkb’ers niet de belangrijkste. Ook zonder wettelijke plicht vragen grote afnemers om je cijfers, want jouw scope 1 en 2 zijn hún scope 3. Een paar Nederlandse voorbeelden:
- Bol vraagt leveranciers om activiteitsgegevens en emissiefactoren voor alle relevante categorieën te verzamelen, en primaire data te vragen bij hun eigen belangrijkste leveranciers.
- Albert Heijn vraagt leveranciers om een klimaatrapportage in te dienen en geeft daarbij een praktische regel voor het verzamelen van ketendata.
Voor wie levert aan zulke ketens is scope 3-inzicht dus gewoon een commerciële eis. Wie het snel en onderbouwd kan aanleveren, staat bij inkopers sterker.
Scope 3-rapportage in vijf stappen
1. Baken af en screen je waardeketen
Leg eerst vast welke organisatie je meeneemt (moeder, dochters, joint ventures) en welke periode, meestal het boekjaar. Loop daarna alle 15 categorieën langs en maak een grove schatting per categorie. Het doel is de hotspots vinden: de drie tot vijf categorieën die samen het grootste deel van je uitstoot bepalen. Leg ook vast waarom je een categorie uitsluit. Een auditor of inkoper vraagt daar later naar.

Waar het misgaat: bedrijven beginnen met de categorie waarvan de data toevallig klaarligt, zoals zakenreizen. Die is vaak klein, terwijl de inkoop van goederen ongemeten blijft.
2. Verzamel data, eerst bij de grootste leveranciers
Je kunt niet al je leveranciers tegelijk om gegevens vragen. Albert Heijn hanteert een werkbare regel: geef voorrang aan leveranciers die samen minstens 67% van het inkoopvolume vertegenwoordigen. Vraag hen om primaire data en vul de rest aan met secundaire data (gemiddelde factoren uit databases). Bol adviseert hetzelfde pad: begin met gemiddelden en vervang die stap voor stap door primaire data.
Waar het misgaat: een generieke vragenlijst naar honderd leveranciers levert weinig op. Een persoonlijke vraag aan tien grote leveranciers, met uitleg waarom en een vaste deadline, levert veel meer op.
3. Reken: activiteit maal emissiefactor
De basisformule van het GHG Protocol is activiteitsgegevens maal emissiefactor. De emissiefactor zet een hoeveelheid (kilo’s, kilometers, kilowattuur of euro’s) om in uitstoot. Het resultaat geef je op in CO2-equivalenten (CO2e), zodat ook andere broeikasgassen meetellen. Daarna tel je de bronnen per categorie op.
Er zijn grofweg twee routes:
- Spend-based: je rekent met je uitgaven per inkoopcategorie maal een gemiddelde factor per euro. Dat gaat snel en is geschikt om hotspots te vinden. Een prijsstijging verhoogt je uitkomst wel, ook als er fysiek niets verandert.
- Activity-based: je rekent met fysieke hoeveelheden, zoals tonnen staal, tonkilometers vracht of kilo’s afval. Dat is nauwkeuriger en laat reductie echt zien.
Het GHG Protocol beschrijft daarnaast een leveranciersspecifieke methode: ingekochte hoeveelheden maal de productfactor van de leverancier. Er is ook een hybride methode, die de toegewezen scope 1- en 2-uitstoot van de leverancier combineert met berekeningen voor materiaal, transport en afval.
Rekenvoorbeeld (fictieve getallen): een groothandel laat jaarlijks 400.000 tonkilometer vracht rijden door externe vervoerders (categorie 4). Stel dat de gekozen factor 0,1 kg CO2e per tonkilometer is. Dan is de uitkomst 400.000 × 0,1 = 40.000 kg, oftewel 40 ton CO2e. Levert de vervoerder later eigen data aan, bijvoorbeeld omdat hij op een schonere brandstof rijdt, dan vervang je de gemiddelde factor door zijn factor. Je ziet de daling dan direct terug.
Voor Nederlandse factoren is CO2emissiefactoren.nl het gangbare startpunt. Daar staan bijvoorbeeld factoren voor 2025 per afvalstroom en verwerkingsroute, bruikbaar voor categorie 5 en 12. Noteer altijd het factorjaar, want factoren worden periodiek bijgewerkt.
4. Bewaak datakwaliteit en voorkom dubbeltelling
Een controleerbare berekening staat in een rekenblad met vaste kolommen. Het Handboek van de CO2-Prestatieladder biedt daarvoor een bruikbaar kader. Per regel noteer je minimaal:
- leverancier, product of activiteit, en de scope 3-categorie;
- periode, hoeveelheid en eenheid;
- emissiefactor, factorjaar en bron;
- een eventuele allocatiesleutel, de berekende kg CO2e en een score voor datakwaliteit.
Zet eenheden gelijk vóór je vermenigvuldigt: kilo’s en tonnen door elkaar is de klassieke fout. Let daarnaast op dubbeltelling. Transport dat al in de prijs van een product zit, telt niet nóg eens mee in categorie 4. Brandstof uit scope 1 hoort niet ook in categorie 3.
5. Rapporteer, verantwoord en vertel het verhaal
Het eindrapport bevat per relevante categorie de uitstoot in ton CO2e, de gebruikte methode, het aandeel primaire data, de belangrijkste aannames en uitsluitingen, en een vergelijking met het basisjaar. Voor CSRD-plichtige bedrijven komt dat in het jaarverslag, onder controle van de accountant.
Daarna komt de stap die veel bedrijven overslaan: de aanpak uitleggen aan de mensen die er beslissingen op nemen. Een inkoper wil weten hoe betrouwbaar je cijfers zijn. Een investeerder wil zien of je reductieplan klopt met je kapitaaluitgaven. Een tabel in een bijlage beantwoordt die vragen niet. Een helder, openbaar stuk dat je methode en keuzes uitlegt wel. Hoe je zo’n stuk controleerbaar opbouwt, lees je in onze gids over een sectoranalyse publiceren. Wees bij publicatie precies: noem alleen reducties die je kunt onderbouwen en vermeld duidelijk wanneer content betaald is. Hoe dat werkt, staat in ons artikel over gesponsorde content vermelden.
Waar scope 3 in de praktijk vastloopt
De Nederlandse overheid liet onderzoek doen naar de knelpunten bij het meten en rapporteren van scope 3. De conclusie: oplossingen liggen in samenwerking in de keten, standaardisatie en technologie zoals dataplatforms. In de praktijk zien we drie knelpunten steeds terugkomen:
- Leveranciers die niet kunnen leveren. Kleine leveranciers hebben vaak zelf nog geen footprint. Help ze met een eenvoudig format en accepteer in het eerste jaar gemiddelde data.
- Methodewissels die trends verstoren. Wie van spend-based naar activity-based overstapt, ziet een sprong die niets met echte reductie te maken heeft. Herbereken dan het basisjaar en leg uit waarom.
- Cijfers zonder context. Een stijging kan komen door groei, door betere data of door een overname. Zonder uitleg trekt de lezer de verkeerde conclusie.
Dat het ook anders kan, laat de bouwsector zien. Bouwbedrijf De Vries en Verburg ontwikkelde een eigen rekenmethodiek voor scope 3 om beter inzicht te krijgen en gerichter te kunnen reduceren. Ze zagen de rapportage niet als papieren verplichting, maar als stuurinformatie.
Wie scope 3 breder in perspectief wil zien: de CO2-prijs schuift steeds verder de economie in. Lees bijvoorbeeld ons stuk over CO2-beprijzing voor huishoudens vanaf 2028. Ketenuitstoot die vandaag nog alleen in een rapport staat, kan morgen in je kostprijs zitten.
Ons perspectief: scope 3 is een verhaal dat gelezen moet worden
Wie scope 3 alleen als rekenopgave ziet, laat de helft van de waarde liggen. De cijfers zijn het fundament. Maar de beslissingen vallen bij inkopers, investeerders, banken en partners, en die lezen geen rekenbladen. Zij willen begrijpen hoe je tot je cijfers komt, waar je hotspots zitten en wat je eraan doet.
Precies daar zien wij de kans voor ondernemers. Een bedrijf dat zijn scope 3-aanpak openbaar en controleerbaar uitlegt, met methode, bronnen en eerlijke aannames, bouwt vertrouwen op dat geen certificaat alleen geeft. En een leverancier die laat zien hoe hij zijn ketendata op orde brengt, beantwoordt de vraag van zijn klant al voordat die gesteld wordt.
Daarom publiceren wij op Informatiegidsen Nederland expertartikelen, branded content en zakelijke publicaties voor organisaties die hun kennis zichtbaar willen maken. Elke bijdrage wordt redactioneel getoetst en wij verspreiden die actief via onze nieuwsbrief en sociale kanalen, onder een zakelijk publiek van ondernemers, investeerders en professionals. Zo komt jouw aanpak terecht bij de lezers die er beslissingen op nemen.
Mike
Je scope 3-aanpak zichtbaar maken
Heb je je ketenuitstoot in kaart gebracht, of help je als adviseur andere bedrijven daarbij? Laat dan zien hoe je het aanpakt. Via Informatiegidsen Nederland publiceer je een expertartikel, een zakelijke publicatie of branded content over je methode en resultaten. Je kunt ook kiezen voor een bedrijfsprofiel of thematische zichtbaarheid binnen de zakelijke en financiële context.

Bekijk de mogelijkheden en meld je organisatie aan. Wil je eerst weten hoe een klantverhaal leads oplevert? Lees dan hoe je een case study publiceert.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen scope 3 en ketenemissies?
In de praktijk niets: ketenemissies is de Nederlandse benaming voor scope 3. Het gaat om alle indirecte uitstoot vóór en na je eigen bedrijfsvoering, behalve de ingekochte energie die onder scope 2 valt. De 15 categorieën van het GHG Protocol geven die keten een vaste indeling.
Moet een mkb-bedrijf scope 3 rapporteren?
De meeste mkb-bedrijven hebben geen wettelijke rapportageplicht, zeker niet nu de Omnibus de CSRD heeft versoberd. Grote afnemers zoals retailers vragen leveranciers wel steeds vaker om klimaatdata. Wie aan zulke ketens levert, doet er goed aan minstens scope 1 en 2 en de grootste scope 3-posten op orde te hebben.
Is spend-based rekenen toegestaan?
Ja, het GHG Protocol accepteert berekeningen op basis van uitgaven, vooral als eerste stap. De methode is snel en geschikt om hotspots te vinden. Voor categorieën die er echt toe doen, schakel je daarna over op fysieke hoeveelheden of leveranciersdata, zodat reductie zichtbaar wordt.
Waar vind ik Nederlandse emissiefactoren?
CO2emissiefactoren.nl publiceert jaarlijks bijgewerkte factoren voor onder meer energie, transport, materialen en afval. Vermeld in je rapport altijd het factorjaar en de bron, zodat een lezer of auditor de berekening kan nalopen.
Hoe vaak moet ik scope 3 opnieuw berekenen?
Meestal jaarlijks, over hetzelfde boekjaar als je financiële verslag. Verandert je methode of je organisatie flink, bijvoorbeeld door een overname, dan herbereken je ook het basisjaar. Zo blijft de trend vergelijkbaar.
Bronnen
- Scope 3, DGBC woordenboek
- Scope 3-emissies onder de loep, Vlerick Business School
- Scope 3 measurement, PwC Viewpoint
- DGBC over de Omnibusverordening
- Berekenen van je CO2-voetafdruk, bol Leveranciersplatform
- Klimaatrapportage indienen, Albert Heijn
- Corporate Value Chain (Scope 3) Standard, GHG Protocol
- Appendix D: Calculation formula summary tables, GHG Protocol
- Factoren afval 2025, CO2emissiefactoren.nl
- CO2-Prestatieladder Handboek 3.1
- Challenges and solutions in measuring and reporting Scope 3 emissions, Rijksoverheid
- CSRD: papieren tijger of kans? Tips uit de bouwpraktijk, DGBC