Open banking draait in 2026 minder om de vraag of je bankgegevens kunt delen. Het gaat erom wat je ermee doet. In Nederland vallen vijf ontwikkelingen tegelijk samen: iDEAL gaat over in Wero, PSD3 en de PSR herschrijven de regels voor betaaldiensten, AI in financiële diensten valt onder strenger toezicht, de walletmarkt gaat open en de stap naar open finance loopt in Brussel vertraging op. Elk van die ontwikkelingen raakt je betaalstraat, je kosten, je data en je compliance. Wie ze nu bijhoudt en goed kan uitleggen, kan sneller kiezen dan de concurrent. Wie ze zelf bij elkaar moet zoeken, verliest tijd. Hieronder lees je per trend wat er verandert, welke data vaststaan en wat je ermee doet.
Kort samengevat
- Wero vervangt iDEAL stap voor stap. Banken en betaaldienstverleners willen de migratie uiterlijk op 31 december 2027 afronden. Vanaf oktober 2026 schakelen steeds meer webshops over.
- PSD3 en de PSR komen eraan. Er is een voorlopig akkoord. Na publicatie volgt een overgangsperiode van 18 maanden.
- Open finance loopt vertraging op. Het Europese FiDA-voorstel ligt stil en de Europese Commissie heeft aangekondigd het te willen intrekken. Datadeling buiten de betaalrekening blijft daardoor voorlopig afhankelijk van vrijwillige API’s en sectorafspraken.
- AI krijgt strenger toezicht. De AFM en DNB letten op uitlegbaarheid, datakwaliteit en menselijk toezicht, en de EU AI Act stelt eisen aan systemen met een hoog risico.
- Data wordt een verdienmodel. Banken en fintechs gaan van alleen toegang geven naar betaalde API’s, embedded finance en diensten die op data zijn gebouwd.
Inhoudsopgave
- Open banking en open finance: wat is het verschil?
- Trend 1: iDEAL wordt Wero
- Trend 2: De walletmarkt gaat open
- Trend 3: Open finance komt er, maar trager dan gepland
- Trend 4: AI in financiële diensten onder vergrootglas
- Trend 5: Van datatoegang naar verdienmodel
- Regels en data voor 2026 op een rij
- Kansen en risico’s voor bedrijven en klanten
- Wat je in 2026 per rol doet
- Onze kijk op open banking in 2026
- Je fintechexpertise zichtbaar maken
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Open banking en open finance: wat is het verschil?
De Britse toezichthouder FCA geeft een heldere definitie van open banking en open finance. Bij open banking delen mensen en bedrijven veilig en onder toezicht de betaalgegevens van hun bankrekening met vertrouwde apps en diensten. Open finance trekt dat principe door naar krediet, hypotheken, pensioenen en verzekeringen.
In Nederland begon open banking met de omzetting van PSD2, die op 19 februari 2019 in werking trad. Sindsdien moeten instellingen met betaalrekeningen hun infrastructuur openstellen voor derde partijen, op voorwaarde dat de rekeninghouder daar uitdrukkelijk toestemming voor geeft. Er zijn twee soorten partijen:
- Rekeninginformatiedienstverleners (AISP’s) lezen je transacties uit, bijvoorbeeld voor boekhoudsoftware, liquiditeitsprognoses of een kredietaanvraag.
- Betaalinitiatiedienstverleners (PISP’s) starten namens jou een betaling vanaf je rekening, zonder kaart ertussen.
De wettelijke plicht onder PSD2 geldt alleen voor betaalrekeningen. Spaarrekeningen, beleggingen en kredietgegevens vallen erbuiten. Juist dat gat wil open finance dichten: één kader waarin je ook je pensioen, je verzekeringspolis of de kredietwaardigheid van je bedrijf met toestemming kunt delen.
Trend 1: iDEAL wordt Wero
Voor Nederlandse ondernemers is dit de verandering met de meeste praktische gevolgen. Volgens de Visie op Betalen 2026-2028 van DNB is iDEAL in 2024 overgenomen door EPI, het Europese initiatief van banken, en wordt Wero in 2026 in Nederland uitgerold. Wero is een account-to-accountbetaling (A2A): het geld gaat rechtstreeks van rekening naar rekening, net als bij iDEAL, maar dan in heel Europa.
De overstap gebeurt in fasen. Eerst verschijnt het gecombineerde logo iDEAL | Wero bij het afrekenen. Volgens Betaalvereniging Nederland begint de volgende fase van de migratie in oktober 2026. Banken en betaaldienstverleners willen de volledige overgang uiterlijk op 31 december 2027 afronden.
Wat betekent dat voor je bedrijf?
- Webshops krijgen de overgang meestal via hun betaaldienstverlener. Ga na wanneer jouw checkout overstapt en of je klanten in België, Duitsland of Frankrijk straks dezelfde methode kunnen gebruiken.
- Abonnementen en terugkerende betalingen worden belangrijker als Wero meer functies krijgt dan iDEAL had. Houd de roadmap van je provider in de gaten.
- Grensoverschrijdende verkoop wordt eenvoudiger, want één A2A-methode voor Europa scheelt integraties.
Het strategische punt achter Wero is onafhankelijkheid. DNB wijst erop dat ruim 80% van de betalingen aan de kassa met betaalkaarten gaat, waarvoor Nederland bijna volledig afhangt van twee grote Amerikaanse bedrijven. Een Europees A2A-netwerk en een mogelijke digitale euro moeten die afhankelijkheid verkleinen. Een uitgebreide uitleg van de nieuwe betaalregels vind je in ons stuk over PSD3 en instant payments in 2026.
Trend 2: De walletmarkt gaat open
Een tweede ontwikkeling krijgt minder aandacht, maar heeft grote gevolgen. Door eisen van de Europese Commissie is de NFC-chip in iPhones opengesteld voor derde partijen. Daardoor kunnen meer walletaanbieders betaalmiddelen aanbieden op telefoons die eerst gesloten waren. DNB is daar uitgesproken positief over: een breder aanbod van wallets maakt mobiel betalen weerbaarder en voorkomt nieuwe afhankelijkheid van een paar BigTech-bedrijven.
DNB noemt ook de voorwaarde voor vertrouwen. Gebruikers moeten goed weten welke kenmerken en kosten een wallet heeft en wat er met hun betaalgegevens gebeurt. Voor banken, fintechs en retailers met een eigen app ligt hier een kans. Betalen aan de kassa hoeft niet langer via de wallet van een telefoonfabrikant. Wie een wallet bouwt of aanbiedt, concurreert op transparantie net zo goed als op gemak.
Trend 3: Open finance komt er, maar trager dan gepland
Op papier zou 2026 het jaar zijn waarin open banking doorgroeit naar open finance. Het FiDA-voorstel van de Europese Commissie van 28 juni 2023 wil datadeling regelen voor hypotheken, spaarrekeningen, beleggingen, crypto, pensioenen en verzekeringen en voor de kredietwaardigheid van bedrijven. Het voorstel introduceert een nieuwe categorie: de Financial Information Service Provider (FISP), naast de AISP uit PSD2. Volgens Loyens & Loeff is de lijst met financiële producten bewust niet uitputtend. Lidstaten kunnen ook instellingen met alleen een nationale vergunning onder de regels brengen, en dat is in Nederland relevant.
In de praktijk liep het anders. Al in 2026 meldde PaySpace Magazine dat FiDA nog niet operationeel was en dat verplichtingen op zijn vroegst vanaf 2027 gefaseerd zouden ingaan. Inmiddels heeft de Europese Commissie in haar werkprogramma voor 2027 aangekondigd dat ze het FiDA-voorstel wil intrekken. Verzekeraars en coöperatieve banken reageerden positief, de Europese fintechsector met teleurstelling.
De Nederlandse toezichthouders zitten daar duidelijk tussenin. In hun gezamenlijke position paper over toegang tot financiële data vragen DNB en de AFM om een bindende Europese Open Finance-verordening voor leestoegang tot financiële data, inclusief betaalrekeninginformatie. Schrijfrechten, zoals het starten van transacties, willen ze in de sectorwetgeving houden. Ook willen ze dat de regels innovatie ruimte geven zonder het gebruik vooraf tot bepaalde toepassingen te beperken. Zeer gevoelige gegevens, zoals data van zorgverzekeringen, horen er volgens hen niet onder.
De les voor 2026 is dat open finance er komt via markt en sector, niet via één Europese deadline. Banken die API’s voor spaar-, beleggings- of kredietdata aanbieden, doen dat voorlopig op eigen voorwaarden en buiten PSD2. Wie daarop bouwt, moet per aanbieder afspraken maken.
Trend 4: AI in financiële diensten onder vergrootglas
Open banking levert data op, en AI maakt er beslissingen van. Volgens de Nederlandse fintechanalyse van Stibbe gebruiken Nederlandse fintechs AI voor fraudedetectie, gedragsanalyse, het automatiseren van AML- en KYC-controles, kredietscoring, robo-advies en chatbots. Het toezicht verschuift mee. De AFM kijkt naar gedragsrisico’s zoals digitale nudging, terwijl DNB let op soliditeit, verantwoording, eerlijkheid, ethiek en transparantie.
Daar komt de EU AI Act bij. Volgens Stibbe gelden de verplichtingen voor AI-systemen met een hoog risico vanaf augustus 2026, en kredietscoring is een typisch voorbeeld van zo’n systeem. De AFM noemt AI in haar jaarverslag 2025 ook een doorlopend toezichtsthema voor 2026. Gebruik je AI om klanten te beoordelen op basis van transactiedata, laat dan door je compliance officer of jurist vaststellen in welke risicocategorie je systeem valt. Wat de AI-regels concreet voor bedrijven betekenen, lees je in ons artikel over strengere AI-regels in Europa.
Trend 5: Van datatoegang naar verdienmodel
The Banking Scene vat de verschuiving samen in drie bewegingen: van producten naar capabilities, van datatoegang naar data-intelligentie en van toegang naar vertrouwen en klantwaarde. Open banking heeft de infrastructuur gelegd voor embedded finance, Banking-as-a-Service en AI-gestuurde diensten. Nu wordt die infrastructuur een product.
DNB en de AFM erkennen dat ook. Diensten die data bemiddelen kunnen waarde opleveren, en vergoedingsafspraken kunnen aanbieders aanmoedigen te investeren in deelbare data en goede beveiliging. Voor banken betekent dat: API’s als betaald product, niet alleen als verplichting. Voor fintechs betekent het: diensten bouwen in de software die ondernemers al gebruiken, zoals betalen in de boekhouding, financieren in het inkoopplatform of verzekeren bij de aankoop.
De Nederlandse markt is daar groot genoeg voor. Volgens Stibbe telt Nederland ruim 850 actieve fintechbedrijven en is het tech-ecosysteem meer dan €240 miljard waard. De uitstaande fintechleningen stegen van €1,8 miljard in 2021 naar €4,4 miljard eind 2024, en fintech is goed voor 2,8% van de mkb-financiering. Een breder beeld van de sector vind je in onze gids over fintech in Nederland.
Regels en data voor 2026 op een rij
| Regeling | Waar gaat het over | Stand in 2026 |
|---|---|---|
| PSD2 | Toegang tot betaalrekeningen voor AISP’s en PISP’s | Geldt in Nederland sinds 19 februari 2019 |
| PSD3 en PSR | Herziening van betaaldiensten, fraudebestrijding, toegang voor niet-banken | Voorlopig akkoord op 27 november 2025, daarna 18 maanden overgangstermijn |
| DORA | Digitale operationele weerbaarheid van financiële instellingen | Geldt sinds januari 2025 |
| EU AI Act | Eisen aan AI, waaronder systemen met een hoog risico zoals kredietscoring | Verplichtingen voor hoog risico vanaf augustus 2026 |
| FiDA | Datadeling buiten de betaalrekening (open finance) | Onderhandelingen stil, Commissie wil voorstel intrekken |
| iDEAL naar Wero | Migratie naar een Europese A2A-betaalmethode | Volgende fase vanaf oktober 2026, afronding uiterlijk 31 december 2027 |
Over PSD3 en de PSR meldt PONT Data&Privacy dat het Europees Parlement en de Raad op 27 november 2025 een voorlopig akkoord bereikten. De verwachting is dat de regels uiterlijk eind 2027 volledig moeten worden nageleefd. De precieze datum hangt af van de formele publicatie in het Publicatieblad van de EU. DORA staat daar niet los van: elke bank of fintech die API’s openstelt, moet aantonen dat die koppelingen bestand zijn tegen storingen en aanvallen. Een goed overzicht van wat de DORA-verordening voor digitale weerbaarheid van ICT-beheer vraagt, helpt bij het inschatten van wat PSD3 en de toegang voor niet-bancaire aanbieders aan extra eisen meebrengen.
Kansen en risico’s voor bedrijven en klanten
Stibbe zet de kansen en risico’s naast elkaar. De kansen zijn betere financiële inzichten, meer concurrentie, snelle betalingen, makkelijker toegang tot mkb-financiering en diensten op maat. De risico’s zijn ook concreet, en elk risico vraagt om een eigen aanpak:
- Toestemming die te breed of onduidelijk is. Vraag alleen de data die je nodig hebt en leg uit waarvoor. Dat is wettelijk verplicht en het bouwt vertrouwen op.
- Aanvallen via API’s. Elke koppeling is een ingang. Open finance vergroot het aantal systemen en partijen waar gegevens kunnen uitlekken.
- Afhankelijkheid van derde partijen. Breng in kaart welke aggregators, cloudpartijen en betaaldienstverleners in je keten zitten. Onder DORA moeten financiële instellingen dat al doen.
- AI-bias en uitlegbaarheid. Een kredietmodel dat een klant afwijst, moet je kunnen uitleggen aan de klant en aan de toezichthouder.
Voor ondernemers die geen financiële instelling zijn, is de belangrijkste vraag eenvoudiger: welke partijen hebben toegang tot mijn rekening, en weet ik nog waarvoor ik toestemming heb gegeven? Bij je bank kun je verleende PSD2-toestemmingen bekijken en intrekken.
Wat je in 2026 per rol doet
Als ondernemer of webwinkel: vraag je betaaldienstverlener naar de planning voor Wero, controleer welke boekhoud- en financieringsapps aan je rekening gekoppeld zijn en volg wat PSD3 betekent voor fraudebescherming en terugbetaling.
Als bank of fintech: stel vast of je AI-toepassingen onder de hoog-risicoregels vallen, toets je API-landschap aan DORA en bepaal welke data je vrijwillig en tegen vergoeding wilt aanbieden nu FiDA stilligt.
Als adviseur of investeerder: kijk naar partijen die embedded finance en A2A-betalen in bestaande software inbouwen. Weeg mee hoe afhankelijk ze zijn van regels die nog niet vaststaan.
Voor alle drie geldt hetzelfde: de agenda verandert per kwartaal. Onze fintechtrends voor Nederland in 2026 en de nieuwsbrief houden je bij.
Onze kijk op open banking in 2026
Wij volgen open banking al jaren vanuit de vraag die onze lezers stellen: wat moet ik er morgen mee? In 2026 is het antwoord minder technisch dan ooit. De infrastructuur ligt er. Waar het nu om draait is uitleg, want ondernemers kiezen een betaaloplossing, een financieringsapp of een datapartner op basis van vertrouwen.
Precies daar zit de kans voor fintechs, banken en adviseurs. De regels verschuiven: Wero vervangt iDEAL, PSD3 komt eraan en FiDA ligt stil. Wie in die onzekerheid helder uitlegt wat er verandert, wordt de partij die klanten bellen. Een expertartikel dat een mkb’er helpt de Wero-migratie of de AI Act te begrijpen, levert meer vertrouwen op dan welke advertentie ook.
Daarom publiceren wij naast ons eigen nieuws ook expertartikelen en branded content van organisaties die iets te zeggen hebben. Ze verschijnen in een zakelijke en financiële omgeving en worden vooraf redactioneel getoetst. Wij geloven dat open finance uiteindelijk wordt gewonnen door de partijen die het beste uitleggen, niet alleen door de partijen met de beste API’s.
Mike
Je fintechexpertise zichtbaar maken
Werk je bij een fintech, bank, betaaldienstverlener of adviesbureau en heb je een duidelijke visie op Wero, PSD3, open finance of AI in krediet? Bij Informatiegidsen Nederland kun je een expertartikel, bedrijfsprofiel of branded content laten publiceren. Je bereikt daarmee ondernemers, investeerders en financiële professionals die deze ontwikkelingen op de voet volgen. Wij werken met redactionele toetsing en verspreiden publicaties actief via onze nieuwsbrief en sociale kanalen.
Bekijk de mogelijkheden en meld je organisatie aan. Wil je eerst weten hoe een sterk stuk eruitziet? Lees dan hoe je een opinieartikel publiceert dat echt geplaatst wordt.
Veelgestelde vragen
Is open banking in Nederland verplicht voor banken?
Ja, voor betaalrekeningen. Sinds de omzetting van PSD2 in 2019 moeten instellingen met betaalrekeningen toegang geven aan erkende derde partijen, maar alleen als de rekeninghouder daar uitdrukkelijk toestemming voor geeft. Voor spaar-, beleggings- en kredietdata bestaat die plicht niet.
Wat verandert er met open finance in 2026?
Wettelijk nog weinig. Het Europese FiDA-voorstel, dat datadeling zou uitbreiden naar pensioenen, verzekeringen en beleggingen, ligt stil en de Europese Commissie wil het intrekken. Open finance groeit in 2026 daarom vooral via vrijwillige API’s van banken en via afspraken binnen sectoren.
Moet ik als webwinkel iets doen voor Wero?
In de meeste gevallen regelt je betaaldienstverlener de overstap van iDEAL naar Wero. Vraag naar de planning en controleer je checkout, want de volgende fase van de migratie begon in oktober 2026. De sector wil de overgang uiterlijk op 31 december 2027 afronden.
Wanneer gaan PSD3 en de PSR gelden?
Er is sinds 27 november 2025 een voorlopig akkoord. Na formele publicatie volgt een overgangsperiode van 18 maanden, en volledige naleving wordt uiterlijk eind 2027 verwacht. De exacte datum hangt af van de publicatie in het Publicatieblad van de EU.
Bronnen
FCA: Open banking and open finance
Bird & Bird: PSD2, open banking en sterke klantauthenticatie
DNB: Visie op Betalen 2026-2028
Betaalvereniging Nederland: volgende fase migratie iDEAL naar Wero
Loyens & Loeff: introductie tot FiDA
PaySpace Magazine: Open banking vs open finance en FiDA
Cash Online: EU-Commissie wil FiDA intrekken
DNB en AFM: Financial data access position paper
Stibbe: Fintech 2026 Netherlands
AFM: Jaarverslag 2025
The Banking Scene: Open banking en embedded finance in Europa
PONT Data&Privacy: PSD3/PSR komt eraan
DORA-verordening voor digitale weerbaarheid
