PSD3 en Instant Payments in 2026: wat verandert er voor Nederlandse ondernemers?

Sinds 9 oktober 2025 moeten alle banken in de eurozone directe overboekingen (Instant Payments) aanbieden — binnen 10 seconden, 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. De tarieven mogen niet hoger zijn dan die van reguliere SEPA-overboekingen. Ondertussen bereikten het Europees Parlement en de Raad op 27 november 2025 een voorlopig akkoord over PSD3 en de Payment Services Regulation (PSR) — de opvolger van PSD2 uit 2018. De formele publicatie wordt verwacht in juni of juli 2026, met een overgangsperiode van 21 maanden. Voor Nederlandse ondernemers betekent dit een golf aan veranderingen in betalingsverkeer: van snellere cashflow tot nieuwe fraudebescherming, van goedkopere internationale overboekingen tot bredere aansprakelijkheid van banken bij oplichting. Wat gaat er precies veranderen, wanneer, en wat moeten MKB’ers en zzp’ers nu al doen?

Het Europese betaalstelsel ondergaat de grootste hervorming sinds de invoering van PSD2 in 2018. Twee wetgevingstrajecten lopen parallel: de Instant Payments Verordening (IPR) die al in fases van kracht is, en het PSD3-pakket dat momenteel de laatste politieke horden neemt. Voor ondernemers zijn beide direct relevant — de eerste omdat betalingen nu al sneller binnenkomen, de tweede omdat de rechten en plichten in het betalingsverkeer fundamenteel wijzigen.

In dit artikel zetten we op basis van bronnen van De Nederlandsche Bank, de Europese Bankautoriteit (EBA), Betaalvereniging Nederland en de Europese Commissie de actuele situatie op een rij, met concrete data en advies voor Nederlandse MKB’ers en zzp’ers.

Wat is PSD3 en waarom vervangt het PSD2?

PSD2 — de tweede Payment Services Directive — is sinds januari 2018 het juridische raamwerk voor betalingsverkeer in de EU. In de zeven jaar sindsdien is het betalingslandschap fundamenteel veranderd. Wallets zoals Apple Pay en Google Pay werden mainstream, buy-now-pay-later diensten zoals Klarna en Riverty schoten uit de grond, en fintech-partijen als Mollie, Adyen en Stripe eisten hun plek op naast traditionele banken. PSD2 was niet ontworpen voor die realiteit.

PSD3 is technisch één van twee wetgevingsdocumenten. Naast de Directive (PSD3) komt er een Regulation (PSR) — een verordening die direct van toepassing is in alle EU-lidstaten, zonder dat nationale implementatie nodig is. Deze combinatie moet zorgen voor uniformere handhaving in de hele EU. Volgens Betaalvereniging Nederland valt het grootste deel van PSD2 straks onder de PSR.

De belangrijkste doelen van PSD3/PSR:

• Sterkere consumentenbescherming tegen online fraude — banken worden aansprakelijk in meer situaties
• Betere concurrentie en innovatie binnen open banking — betaalinstellingen krijgen bredere rechten
• Eenduidige handhaving en toezicht in de EU — verordening in plaats van richtlijn
• Betere toegang tot betaalsystemen voor niet-bancaire aanbieders
• Verplichte vergoeding voor bankhelpdesk-fraude (impersonation fraud)

Volgens PwC geldt na publicatie een overgangsperiode van 21 maanden — verhoogd van de eerder geplande 18 maanden. Dit betekent dat betaalinstellingen uiterlijk eind 2027 of begin 2028 volledig moeten voldoen aan PSD3 en PSR.

De Instant Payments Verordening

Waar PSD3 nog in de wachtkamer staat, is de Instant Payments Regulation (IPR) al volop in werking. Deze verordening trad in april 2024 in werking en wordt in fases geïmplementeerd. Doel: directe overboekingen (binnen 10 seconden) beschikbaar maken voor alle betaalrekeningen in de eurozone, 24 uur per dag, elke dag van het jaar.

Volgens De Nederlandsche Bank zijn er drie hoofdverplichtingen:

1. Alle banken in de eurozone moeten Instant Payments kunnen aanbieden — zowel ontvangen (sinds 9 januari 2025) als verzenden (sinds 9 oktober 2025).
2. De tarieven voor Instant Payments mogen niet hoger zijn dan die van reguliere SEPA-overboekingen. Voor consumenten betekent dit vaak gratis; voor zakelijke rekeningen mogen kosten in rekening worden gebracht, maar niet hoger dan gebruikelijk.
3. Verificatie van de begunstigde (Verification of Payee, VoP) — de IBAN-Naam Check — wordt verplicht bij elke Instant Payment. In Nederland kennen we dit sinds 2017; sinds 9 oktober 2025 werkt het ook voor alle IBAN’s in andere eurolanden.

Voor niet-bancaire betaalinstellingen (Adyen, Mollie, Stripe, PayPal) geldt een latere deadline: 9 april 2027. Vanaf dat moment moeten ook zij Instant Payments 24/7 kunnen aanbieden.

Complete tijdlijn 2024-2028

Wat verandert er voor webshops

Voor Nederlandse webshops is de impact van Instant Payments direct merkbaar. Waar iDEAL-betalingen al jaren binnen enkele seconden op de rekening staan, kunnen ook internationale klanten uit de eurozone nu direct betalen. Concreet:

• Grensoverschrijdende cashflow versnelt sterk — een klant uit Duitsland, België of Frankrijk kan nu binnen 10 seconden geld op je rekening zetten
• Vrijdag-avond bestellingen worden op zaterdag ochtend al gecrediteerd
• Refunds gaan sneller — bij annuleringen staat het geld sneller terug bij de klant, wat de klanttevredenheid verhoogt
• Chargeback-risico verandert — met Instant Payments zonder omkering (in tegenstelling tot creditcards) verschuift de fraudebescherming

Nieuwe fraudeverantwoordelijkheid onder PSD3 Onder PSD3 wordt de aansprakelijkheid bij fraude uitgebreider. Als een bank of betaalinstelling faalt in de IBAN-Naam Check, kan de bank aansprakelijk worden voor onterechte transacties. Voor webshops betekent dit: minder eigen fraude-risico bij transacties die via bank-Instant Payments lopen, meer duidelijkheid over verantwoordelijkheden bij geschillen.

Praktisch: check of je betaalprovider klaar is Grote spelers zoals Adyen, Mollie en Stripe zijn al bezig met de voorbereiding. Kleinere payment service providers moeten binnen de 21 maanden overgangsperiode compliant zijn. Voor uitgebreid overzicht van Nederlandse fintech-spelers zie ons artikel over fintech in Nederland.

Wat verandert er voor zzp’ers en dienstverleners

Voor zzp’ers en MKB’ers die facturen versturen aan zakelijke klanten of consumenten, verandert er in de dagelijkse praktijk vier dingen concreet:

1. Sneller betaald worden Waar een SEPA-overboeking traditioneel 1-2 werkdagen duurde, zijn Instant Payments binnen 10 seconden verwerkt. Dat scheelt vooral in weekenden en rond feestdagen. Een factuur die vrijdag om 17:30 wordt betaald, staat om 17:30:10 op je rekening — niet pas dinsdagochtend.

2. Cashflow-planning wordt strakker Voor kleine ondernemers is cashflow vaak het verschil tussen doorgaan en omvallen. Instant Payments maken de kloof tussen “factuur betaald” en “geld op rekening” vrijwel nul. Dat vraagt ook wel discipline: als je gewend was om “in de post” te hebben tussen betaling en beschikbaarheid, verdwijnt die buffer.

3. Betaal-links op facturen worden aantrekkelijker Software zoals Moneybird, e-Boekhouden.nl en Exact Online integreren steeds vaker directe betaal-links (via iDEAL of Instant Payments) op facturen. Voor zzp’ers is dit interessant: klanten kunnen met één klik betalen, en het geld staat direct op je rekening.

4. Grensoverschrijdende dienstverlening wordt makkelijker Voor Nederlandse zzp’ers die klanten hebben in Duitsland, België, Frankrijk of Spanje: internationale overboekingen kosten voortaan hetzelfde als binnenlandse. De IBAN-Naam Check werkt overal, dus IBAN-verwisselfouten worden zeldzaam. Voor het fiscaal correct verwerken van deze internationale betalingen zie ons artikel over BTW en de kleineondernemersregeling.

Fraudebescherming: de nieuwe verificatie-plicht

Het grootste onderdeel van PSD3 vanuit consumenten- en ondernemersperspectief: de uitgebreide fraudebescherming. Nederland kent al sinds 2017 de IBAN-Naam Check — een systeem dat waarschuwt als de opgegeven naam niet overeenkomt met de rekeninghouder. Dit systeem werd in oktober 2025 EU-breed verplicht.

Impact voor ondernemers Als je factureert aan een klant met een verkeerd genoteerd IBAN, krijgt die klant nu bij de betaling een waarschuwing. Dat betekent minder fouten in inkomende betalingen, maar ook minder ruimte voor typefouten bij uitgaande betalingen aan leveranciers.

Uitbreidingen onder PSD3/PSR Volgens Norton Rose Fulbright worden onder PSD3 de volgende nieuwe fraudemaatregelen ingevoerd:

• Verhoogde aansprakelijkheid voor providers wiens systemen bijdragen aan fraude
• Verplichte vergoeding bij bankhelpdesk-fraude — een crimineel die zich voordoet als bankmedewerker en het slachtoffer overhaalt om geld over te maken, resulteert straks vaak in vergoeding door de bank
• Transaction Risk Analysis (TRA) wordt aangescherpt met betere detectie van afwijkend gedrag
• Stronger Customer Authentication (SCA) blijft gehandhaafd maar met nieuwe uitzonderingen voor bewezen veilige transacties

Voor ondernemers die intensieve betalingsstromen hebben — bijvoorbeeld B2B leveranciers of vastgoedbeheerders — is dit relevant. Cyberverzekeraars kijken naar deze wettelijke wijzigingen bij het beoordelen van fraudedekking. Voor context zie ons artikel over cyberverzekering.

Kosten en tarieven van Instant Payments

Een van de belangrijkste bepalingen van de IPR is de tarief-parity-regel: de kosten van een Instant Payment mogen niet hoger zijn dan die van een gewone SEPA-overboeking. In de praktijk betekent dit:

• Voor particulieren: doorgaans gratis. Nederlandse grootbanken (ABN AMRO, ING, Rabobank) rekenen geen kosten voor Instant Payments van consumenten, net als voor gewone overboekingen.
• Voor MKB en zakelijke rekeningen: kosten variëren tussen €0,05 en €0,25 per transactie, afhankelijk van je pakket. Belangrijk: deze mogen niet hoger zijn dan wat je nu betaalt voor gewone SEPA-overboekingen.
• Instant Payment Batches (verzamelbetalingen): sinds 9 oktober 2025 kunnen ook meerdere betalingen tegelijk als Instant Payment verzonden worden. Handig voor loonbetalingen, leveranciersbetalingen of dividenduitkeringen.

Voor grote batches (100+ betalingen) hanteren sommige banken nog kortingen op reguliere SEPA — vraag altijd naar de exacte tariefstructuur bij je bank.

Voor Rabobank, ING en ABN AMRO geldt dat Instant Payments standaard beschikbaar zijn voor alle zakelijke rekeningpakketten. Voor betaalinstellingen als bunq en Knab geldt hetzelfde.

Hoe kies je een PSD3-ready betaalprovider?

Als ondernemer met online transacties: hoe zorg je dat je betaalprovider klaar is voor PSD3? Vier vragen om te stellen:

1. Is de provider aangesloten bij toezicht in NL of een andere EU-lidstaat? Betaalinstellingen moeten geautoriseerd zijn door de nationale toezichthouder — in Nederland is dat DNB. Adyen, Mollie en Buckaroo hebben Nederlandse autorisaties. Stripe opereert onder Ierse autorisatie (geldig in hele EU).

2. Hoe zit het met liability bij fraude? Onder PSD3 verschuift verantwoordelijkheid. Vraag je provider: als er fraude plaatsvindt via ons account, wat is dan jullie liability, en wat is de onze? Krijg je dit op papier voordat de nieuwe wet ingaat, spaart dat later problemen.

3. Ondersteunt de provider Verification of Payee? Vanaf publicatie PSD3 wordt VoP breder verplicht. Providers die dit al aanbieden hebben een voorsprong. Voor B2B facturatie is dit essentieel: klanten worden gewaarschuwd bij foutieve IBANs voor je bedrijf.

4. Wat is de implementatie-planning? Vraag je provider om een concrete PSD3-roadmap. Verantwoordelijke partijen hebben deze al klaar liggen. Je krijgt een lijst met veranderingen, wanneer ze ingaan, en wat er van jou wordt verwacht.

Wat moet je nu al doen als ondernemer?

Vijf concrete acties waar je in 2026 aan kunt beginnen:

1. Controleer je bank op Instant Payments Als je nog werkt met een bank die geen Instant Payments verzendt, ben je in de minderheid. Sinds 9 oktober 2025 is dit verplicht voor alle EU-banken. Check je bank-app of internetbankieren — meestal is het een simpele schakelaar.

2. Update je facturatie-software Vraag aan je boekhoudsoftware of Instant Payments-links worden ondersteund. Voor Moneybird, e-Boekhouden en Exact is dit standaard. Voor oudere systemen (Excel-facturen, custom software) kan een update nodig zijn.

3. Communiceer je bankgegevens duidelijk Zorg dat de naam op je facturen exact overeenkomt met de tenaamstelling van je zakelijke rekening. IBAN-Naam Check-waarschuwingen door verkeerde namen kunnen klanten afschrikken en tot vertraagde betaling leiden.

4. Herzie je cyberverzekering De uitgebreide fraudebescherming onder PSD3 verandert het aansprakelijkheidslandschap. Vraag je verzekeraar hoe dit je premie en dekking beïnvloedt. Voor context zie ons artikel over de best beoordeelde cyberverzekeraars.

5. Blijf op de hoogte van publicatiedata De precieze publicatiedatum van PSD3/PSR in het EU Publicatieblad is bepalend voor de deadline. Volg Betaalvereniging Nederland of DNB voor actuele communicatie richting de sector.

Lees ook

• Fintech in Nederland
• Cybersecurity in Nederland
• Cyberverzekering in 2026: welke bescherming heb je nodig?
• Snelgroeiende startups in Nederland
• Fiscale wijzigingen 2027 voor ondernemers
• Belastingen voor ondernemers: de complete gids

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen PSD2 en PSD3?

PSD2 (2018) is het huidige juridische raamwerk voor betaalinstellingen in de EU. PSD3 (verwachte inwerkingtreding eind 2027 – begin 2028) breidt dit uit met sterkere fraudebescherming, uitgebreide rechten voor betaalinstellingen, en een parallel deel — de Payment Services Regulation (PSR) — dat direct van toepassing is in alle EU-lidstaten zonder nationale implementatie. Voor ondernemers is de belangrijkste verandering: bredere aansprakelijkheid van banken bij fraude en uniformere regels in de hele EU.

Wanneer treedt PSD3 in werking?

Het politieke akkoord over PSD3 en PSR werd op 27 november 2025 bereikt. Publicatie in het EU Publicatieblad wordt verwacht in juni of juli 2026, mogelijk september. Na publicatie geldt een overgangsperiode van 21 maanden. Betaalinstellingen moeten uiterlijk eind 2027 of begin 2028 volledig voldoen aan PSD3/PSR.

Wat is een Instant Payment?

Een Instant Payment is een girale overboeking in euro’s waarbij het bedrag binnen 10 seconden op de rekening van de ontvanger staat. Dit werkt 24 uur per dag, 7 dagen per week, ook op zondagen en feestdagen. Sinds 9 oktober 2025 zijn alle banken in de eurozone verplicht om Instant Payments aan te bieden, tegen dezelfde tarieven als reguliere SEPA-overboekingen.

Kost een Instant Payment meer dan een gewone overboeking?

Nee. De Instant Payments Verordening (IPR) verbiedt banken sinds 9 januari 2025 om hogere tarieven te rekenen voor Instant Payments dan voor reguliere SEPA-overboekingen. Voor particulieren zijn ze doorgaans gratis; voor zakelijke rekeningen gelden dezelfde tarieven als voor gewone SEPA-overboekingen, meestal €0,05 tot €0,25 per transactie.

Wat is de IBAN-Naam Check?

De IBAN-Naam Check (of Verification of Payee) is een verificatiesysteem dat waarschuwt als de opgegeven naam bij een overboeking niet overeenkomt met de rekeninghouder van het IBAN-nummer. Nederland kent dit systeem sinds 2017; sinds 9 oktober 2025 werkt het voor alle IBAN’s in de hele eurozone. Voor ondernemers vermindert dit typefouten en fraude — bijvoorbeeld bij CEO-fraude of factuur-fraude.

Moet ik als zzp’er iets veranderen aan mijn facturen?

Twee dingen: (1) zorg dat de naam op je facturen exact overeenkomt met de tenaamstelling van je zakelijke rekening — anders krijgen klanten een IBAN-Naam Check-waarschuwing die betalingen kan vertragen, en (2) overweeg om directe betaal-links (iDEAL of Instant Payment) op je facturen te zetten voor snellere betalingen. Boekhoudsoftware zoals Moneybird, e-Boekhouden en Exact ondersteunen dit standaard.

Wat is het verschil tussen PSD3 en PSR?

PSD3 (Payment Services Directive) is een richtlijn die de EU-lidstaten in nationale wetgeving moeten omzetten. PSR (Payment Services Regulation) is een verordening die direct van toepassing is in alle EU-lidstaten, zonder omzetting. Grote delen van PSD2 zijn onder PSD3/PSR overgeheveld naar de PSR om uniformere regels te krijgen. Voor ondernemers betekent dit: dezelfde regels overal in de EU, en snellere implementatie zonder wachten op nationale wetgeving.

Zijn Adyen, Mollie en Stripe klaar voor PSD3?

Grote betaalinstellingen zoals Adyen, Mollie en Stripe zijn al bezig met de voorbereiding. Adyen publiceert regelmatig updates over PSD3 op hun website. Volgens de wetgeving hebben betaalinstellingen 21 maanden na publicatie van PSD3/PSR om compliant te zijn — dus tot eind 2027 of begin 2028. Voor ondernemers is het raadzaam om je betaalprovider te vragen naar hun PSD3-roadmap.

Wat is Instant Payment Batch?

Instant Payment Batch is een functionaliteit waarmee je meerdere overboekingen tegelijk als Instant Payments kunt verzenden — bijvoorbeeld loonbetalingen, leveranciersbetalingen of dividenduitkeringen. Meerdere Nederlandse banken bieden dit sinds 9 oktober 2025 aan. De verwerking gebeurt vrijwel realtime, ook buiten kantooruren en in weekenden.

Waar vind ik actuele informatie over PSD3 en Instant Payments?

Voor Nederlandse ondernemers zijn de meest gezaghebbende bronnen: Betaalvereniging Nederland, De Nederlandsche Bank, en de Europese Bankautoriteit (EBA). Voor juridische duiding: PwC en Norton Rose Fulbright. Voor concrete productinformatie: je bank of betaalprovider (Adyen, Mollie, Stripe).