De zelfstandigenaftrek halveert in 2026 van €2.470 naar €1.200 — een verlaging die voor de gemiddelde ondernemer tussen de €420 en €700 extra belasting per jaar betekent. In 2027 daalt het bedrag opnieuw, naar €900. De MKB-winstvrijstelling blijft op 12,70 procent, maar door lagere ondernemersaftrekken voorafgaand wordt ook dat voordeel kleiner. Voor de circa 1,5 miljoen IB-ondernemers in Nederland — eenmanszaken, VOF’s en maatschappen — is dit een van de meest impactvolle fiscale wijzigingen van 2026.
De afbouw van de zelfstandigenaftrek is geen verrassing. Sinds 2022 wordt het bedrag stapsgewijs verlaagd om het fiscale verschil tussen werknemers en zelfstandigen kleiner te maken. Maar de versnelling vanaf 2026 maakt het effect nu echt voelbaar. Wie dacht dat hij of zij nog jaren rustig kon doorondernemen met dezelfde fiscale ruimte, komt in 2026 voor verrassingen te staan.
Inhoudsopgave Zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling
Wie krijgt deze aftrekposten?
De zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling zijn specifiek voor IB-ondernemers — mensen die belast worden in de inkomstenbelasting omdat ze winst maken uit een eenmanszaak, vennootschap onder firma (VOF) of maatschap. Voor wie via een BV werkt, geldt deze regeling niet. BV-eigenaren als DGA betalen vennootschapsbelasting en kennen andere regels.
Het is een belangrijk verschil dat veel mensen onderschatten. Twijfel je nog over de juiste rechtsvorm? Onze pillar over het ondernemingsplan in Nederland bespreekt de fiscale afweging tussen eenmanszaak en BV uitgebreid. Onder de drempel van circa €100.000 winst per jaar is een eenmanszaak vaak fiscaal voordeliger — en juist daar zijn deze aftrekposten cruciaal.
Voor de zelfstandigenaftrek gelden vier voorwaarden:
- Je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting (de Belastingdienst beoordeelt dit op basis van factoren als zelfstandigheid, ondernemersrisico en duurzaamheid)
- Je voldoet aan het urencriterium — minimaal 1.225 uur per jaar besteden aan je onderneming
- Je hebt op 1 januari van het belastingjaar de AOW-leeftijd nog niet bereikt (anders 50 procent van de aftrek)
- Je winst is voldoende om de aftrek toe te passen (uitzondering voor starters)
Voor de MKB-winstvrijstelling gelden simpelere voorwaarden: je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting, en je bent geen stille vennoot of erfgenaam zonder actieve betrokkenheid. Geen urencriterium.
Zelfstandigenaftrek 2026: het halveert
Het is in 2026 echt halveren. De officiële bedragen:
| Jaar | Zelfstandigenaftrek | Daling |
|---|---|---|
| 2022 | €6.310 | — |
| 2023 | €5.030 | -€1.280 |
| 2024 | €3.750 | -€1.280 |
| 2025 | €2.470 | -€1.280 |
| 2026 | €1.200 | -€1.270 |
| 2027 (gepland) | €900 | -€300 |
Vier jaar geleden was de aftrek nog ruim vijf keer zo hoog als in 2026. Dat tempo van afbouw is bewust beleid: het kabinet wil het fiscale verschil tussen werknemers en zelfstandigen verkleinen. De ratio: een werknemer betaalt sociale premies via de werkgever, terwijl een ZZP’er deze voordelen kreeg via fiscale aftrek. Door de aftrek af te bouwen, ontstaat een gelijker speelveld — al ervaren veel ondernemers dat zelf vooral als achteruitgang.
Beperkt belastingvoordeel sinds 2024
Een extra complicatie sinds 2024: de zelfstandigenaftrek levert niet meer het volledige marginale belastingvoordeel op. Het voordeel wordt berekend tegen een vast tarief van 37,56 procent in 2026 — ook als je in de hoogste belastingschijf zit (49,5 procent boven €79.137). Voor hoog-verdienende ondernemers betekent dit een dubbele klap: én lagere aftrek, én lager voordeel per euro.
Concreet voorbeeld: een ZZP’er met €60.000 winst in 2025 hield €2.470 × 37,48 procent = circa €925 belastingvoordeel uit de zelfstandigenaftrek over. In 2026 wordt dat €1.200 × 37,56 procent = circa €451. Verschil: ongeveer €474 meer belasting bij hetzelfde inkomen — alleen al door de zelfstandigenaftrek-verlaging.
De startersaftrek: onveranderd €2.123
Goed nieuws voor mensen die net beginnen: de startersaftrek is niet afgebouwd. Het bedrag blijft in 2026 op €2.123, bovenop de zelfstandigenaftrek. Je hebt er recht op als:
- Je in een van de vijf voorgaande jaren niet als ondernemer geldt voor de inkomstenbelasting (je was werknemer, student, werkloos, of had nog geen eigen bedrijf)
- Je in die vijf jaar niet eerder de zelfstandigenaftrek hebt toegepast in drie jaren
Praktisch: je kunt de startersaftrek in de eerste drie jaar van je ondernemerschap claimen, mits je het urencriterium haalt. Voor 2026 betekent dat:
- Reguliere ondernemer: €1.200 zelfstandigenaftrek
- Startende ondernemer: €1.200 + €2.123 = €3.323 ondernemersaftrek
Voor starters die hun bedrijf willen positioneren binnen het bredere Nederlandse landschap, biedt onze gids over snelgroeiende startups in Nederland een breder strategisch perspectief.
De MKB-winstvrijstelling: 12,70 procent
Naast de zelfstandigenaftrek krijgen IB-ondernemers ook de MKB-winstvrijstelling. Dit is een procentuele aftrek op je winst, nadat de zelfstandigenaftrek is toegepast. Voor 2026 bedraagt het percentage 12,70 procent — gelijk aan 2025.
| Jaar | MKB-winstvrijstelling |
|---|---|
| 2021 | 14,00% |
| 2022 | 14,00% |
| 2023 | 14,00% |
| 2024 | 13,31% |
| 2025 | 12,70% |
| 2026 | 12,70% |
Het percentage is dus de afgelopen jaren licht gedaald, maar blijft in 2026 stabiel. Drie belangrijke kenmerken:
- Geen urencriterium — ook ondernemers die parttime werken krijgen de vrijstelling
- Automatisch toegepast door de Belastingdienst in de aangifte
- Hetzelfde tariefplafond als zelfstandigenaftrek — voordeel berekend tegen maximaal 37,56 procent in 2026
Voor ondernemers met hoge winsten is de MKB-winstvrijstelling vaak waardevoller dan de zelfstandigenaftrek, omdat het een percentage is in plaats van een vast bedrag. Bij €100.000 winst levert de vrijstelling al snel €11.000 of meer aan aftrek op — fors meer dan de €1.200 zelfstandigenaftrek.
De rekensom in de praktijk
Hoe pakt dit alles samen uit? Vier rekenvoorbeelden voor verschillende winstniveaus in 2026.
Voorbeeld 1: ZZP’er met €30.000 winst (geen starter)
- Winst: €30.000
- Zelfstandigenaftrek: -€1.200
- Winst na zelfstandigenaftrek: €28.800
- MKB-winstvrijstelling (12,70%): -€3.658
- Belastbare winst: €25.142
- Belastingvoordeel uit zelfstandigenaftrek (37,56%): €451
- Belastingvoordeel uit MKB-vrijstelling (37,56%): €1.374
Totaal fiscaal voordeel: circa €1.825 ten opzichte van een werknemer met dezelfde €30.000 inkomen (vóór heffingskortingen).
Voorbeeld 2: Startende ondernemer met €30.000 winst
- Winst: €30.000
- Zelfstandigenaftrek + startersaftrek: -€3.323
- Winst na ondernemersaftrek: €26.677
- MKB-winstvrijstelling (12,70%): -€3.388
- Belastbare winst: €23.289
- Extra voordeel door startersaftrek: ongeveer €795
Totaal voordeel als starter: circa €2.620 — duidelijk meer dan een reguliere zelfstandige.
Voorbeeld 3: ZZP’er met €60.000 winst (geen starter)
- Winst: €60.000
- Zelfstandigenaftrek: -€1.200
- Winst na zelfstandigenaftrek: €58.800
- MKB-winstvrijstelling (12,70%): -€7.468
- Belastbare winst: €51.332
Bij €60.000 winst krijgt de MKB-winstvrijstelling 6 keer meer impact dan de zelfstandigenaftrek. Bij hogere winsten loopt dat verschil verder op.
Voorbeeld 4: Hoog-verdienende ondernemer met €100.000 winst
- Winst: €100.000
- Zelfstandigenaftrek: -€1.200
- Winst na zelfstandigenaftrek: €98.800
- MKB-winstvrijstelling (12,70%): -€12.548
- Belastbare winst: €86.252
Op dit niveau wordt de BV-keuze vaak relevant. Bij winsten boven €100.000 kan een BV fiscaal voordeliger zijn dan een eenmanszaak — al weegt dat per situatie verschillend. Voor een gedegen afweging is overleg met een belastingadviseur essentieel.
Het urencriterium: 1.225 uur
Voor de zelfstandigenaftrek moet je het urencriterium halen: minimaal 1.225 uur per jaar besteed aan je onderneming. Het maakt niet uit of die uren factureerbaar zijn of niet — administratie, acquisitie, scholing, reistijd voor werk en netwerken tellen allemaal mee.
Wat telt wel mee?
- Daadwerkelijk uitgevoerd werk voor klanten
- Acquisitie, offertes maken, verkoopgesprekken
- Administratie en boekhouding
- Bijscholing en cursussen
- Reistijd voor zakelijke afspraken
- Netwerkbijeenkomsten en branche-evenementen
- Marketing en social media-activiteiten
Wat telt niet mee?
- Privé-activiteiten
- Vakantie en vrije tijd
- Uren voor andere banen of opdrachten buiten je onderneming
Hoe bewijs je je uren?
Het is verstandig om een urenregistratie bij te houden, zeker als je rond de grens van 1.225 uur zit. Een eenvoudige excel-sheet of een tool zoals Toggl, Harvest of een gespecialiseerd ZZP-pakket volstaat. Bij controle moet je kunnen aantonen dat je het criterium hebt gehaald — alleen “ik werk fulltime” is geen onderbouwing.
Voor ZZP’ers die met de Wet DBA te maken hebben, is een goede urenregistratie dubbel belangrijk. Hij dient zowel als bewijs voor het urencriterium als voor onderbouwing dat je écht ondernemer bent en geen schijnzelfstandige.
Verzilveringsregels en niet-gerealiseerde aftrek
Wat als je weinig winst maakt? De zelfstandigenaftrek kan in principe niet hoger zijn dan je winst vóór ondernemersaftrek. Maar er zijn twee uitzonderingen.
Uitzondering 1: Startersaftrek
Als je recht hebt op de startersaftrek, mag de zelfstandigenaftrek wél hoger zijn dan je winst. Dat is een belangrijke uitzondering die starters bevoordeelt. Bij €1.500 winst en €3.323 ondernemersaftrek (€1.200 + €2.123) heb je een negatieve belastbare winst van €1.823. Die negatieve winst kun je in vijf jaar voorwaarts en drie jaar achterwaarts verrekenen met ander inkomen.
Uitzondering 2: Niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek
Maak je weinig winst en kun je de zelfstandigenaftrek niet volledig benutten? Dan ontstaat niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek. Dat bedrag mag je in de volgende negen jaar verrekenen met toekomstige winsten — mits die winsten hoger zijn dan de zelfstandigenaftrek in die latere jaren.
De Belastingdienst stelt dit bedrag vast bij beschikking en vermeldt het op je aanslag. Vergeet dit niet — het is gratis fiscaal voordeel dat veel mensen laten liggen.
Strategische tips voor 2026
Vijf praktische tips om het maximale uit deze aftrekposten te halen.
- Houd je uren strak bij vanaf 1 januari. Niets is vervelender dan op 31 december ontdekken dat je net onder het urencriterium uitkomt. Met een degelijke registratie heb je continu zicht op je positie.
- Plan investeringen rond jaargrens. Een grote investering in december verlaagt je winst over dit jaar; een investering in januari komt in volgend boekjaar. Bij grote bedragen kan dat duizenden euro’s verschil maken in je belastingaanslag.
- Combineer met andere aftrekposten. Naast zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling zijn er specifieke aftrekken zoals kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA), milieu-investeringsaftrek (MIA), energie-investeringsaftrek (EIA) en de werkkostenregeling. Goed gebruik van deze regelingen kan honderden tot duizenden euro’s per jaar opleveren.
- Onderzoek BV-omzetting bij hogere winsten. Bij stabiele winsten boven €80.000-€100.000 wordt een BV vaak fiscaal voordeliger. Een omzetting brengt eenmalige kosten met zich mee maar levert structureel besparing op. Voor ondernemers die hun zakelijke groei systematisch willen aanpakken, is dit een logische stap in een breder groeitraject.
- Anticipeer op 2027. De zelfstandigenaftrek daalt opnieuw naar €900 in 2027. Bij twijfel: laat je doorrekenen door een fiscalist of accountant of bekijk hoe je je structuur kunt aanpassen voordat de volgende verlaging actief wordt.
Wat als je urencriterium niet haalt?
Veel parttime-ondernemers en mensen met een baan ernaast halen het urencriterium niet. Wat dan?
- Je verliest de zelfstandigenaftrek, maar…
- De MKB-winstvrijstelling blijft gewoon van toepassing. Die heeft immers geen urencriterium.
- Je startersaftrek vervalt ook (die is gekoppeld aan zelfstandigenaftrek).
Voor wie naast loondienst onderneemt of er een hobby-onderneming op nahoudt, is de MKB-winstvrijstelling dus nog steeds waardevol. Een ondernemer met €15.000 bijwinst heeft via de MKB-winstvrijstelling alleen al circa €1.900 aftrek — geen klein bier.
De lange-termijn richting
De afbouw van de zelfstandigenaftrek is onderdeel van een groter politiek thema: het verschil tussen werknemers en zelfstandigen. Het kabinet wil niet dat fiscale voordelen het zzp-schap kunstmatig stimuleren. Tegelijk lopen er parallelle wetsprojecten — denk aan de aangekondigde Zelfstandigenwet en de strengere handhaving van de Wet DBA — die hetzelfde doel dienen.
Voor de gemiddelde IB-ondernemer betekent dit: minder fiscaal voordeel, meer administratieve aandacht, en sterkere prikkels om bewust te kiezen voor ondernemerschap. Wie de cijfers strategisch volgt en zijn structuur op tijd aanpast, kan het effect dempen. Wie niets doet, gaat het in 2026 en 2027 voelen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel is de zelfstandigenaftrek in 2026?
De zelfstandigenaftrek bedraagt in 2026 €1.200 — een halvering ten opzichte van 2025 (€2.470). In 2027 daalt het bedrag verder naar €900. Voor AOW-gerechtigden is het bedrag 50 procent: €600 in 2026. De aftrek is onderdeel van een meerjarig afbouwbeleid dat in 2022 begon op €6.310.
Wie heeft recht op zelfstandigenaftrek?
Ondernemers voor de inkomstenbelasting die voldoen aan vier voorwaarden: zelfstandig ondernemerschap, het urencriterium van 1.225 uur per jaar, AOW-leeftijd nog niet bereikt op 1 januari van het belastingjaar, en voldoende winst (uitzondering voor starters). BV-eigenaren vallen buiten deze regeling — voor hen geldt het DGA-salaris-regime.
Wat is het urencriterium precies?
Het urencriterium houdt in dat je minimaal 1.225 uur per jaar besteedt aan je onderneming. Alle uren tellen mee: declarabel werk, administratie, acquisitie, scholing, reistijd, netwerkbijeenkomsten. Belangrijk is dat je dit kunt aantonen met een urenregistratie als de Belastingdienst ernaar vraagt.
Wat is de MKB-winstvrijstelling in 2026?
De MKB-winstvrijstelling bedraagt in 2026 12,70 procent van je winst, ná toepassing van de zelfstandigenaftrek en eventuele startersaftrek. Het percentage is gelijk aan 2025. Anders dan de zelfstandigenaftrek geldt voor de MKB-winstvrijstelling geen urencriterium.
Hoe werken zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling samen?
Je past ze achter elkaar toe. Eerst trek je de zelfstandigenaftrek (€1.200) en eventueel de startersaftrek (€2.123) af van je winst. Daarna bereken je 12,70 procent over wat overblijft — dat is je MKB-winstvrijstelling. Het verschil tussen je oorspronkelijke winst en je belastbare winst kan zo flink oplopen.
Wat als ik te weinig winst maak?
De zelfstandigenaftrek kan niet hoger zijn dan je winst, behalve als je recht hebt op de startersaftrek. Maak je weinig winst, dan ontstaat niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek — een bedrag dat je in de volgende negen jaar kunt verrekenen met toekomstige winsten. Verg eet niet om deze in je administratie te bewaren; veel ondernemers laten dit voordeel liggen.
Krijg ik de MKB-winstvrijstelling ook als ik parttime onderneem?
Ja. De MKB-winstvrijstelling kent geen urencriterium. Of je nu 200 of 2.000 uur per jaar aan je onderneming besteedt, je krijgt de vrijstelling van 12,70 procent. Dat maakt deze regeling vooral waardevol voor parttime-ondernemers en mensen met een bijverdienste naast loondienst.
Wat is het verschil tussen ondernemersaftrek en MKB-winstvrijstelling?
De ondernemersaftrek is de verzamelnaam voor verschillende vaste aftrekposten: zelfstandigenaftrek, startersaftrek, meewerkaftrek, stakingsaftrek en aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk. Deze trek je eerst af. De MKB-winstvrijstelling pas je daarna toe — het is een procentuele vrijstelling op wat na de ondernemersaftrek overblijft.
Wat verandert er nog meer voor IB-ondernemers in 2026?
Naast de verlaging van de zelfstandigenaftrek zijn de belastingschijven licht verhoogd: schijf 1 tot €38.441 (37,56 procent), schijf 2 €38.441-€79.137 (37,56 procent), schijf 3 boven €79.137 (49,5 procent). De grens voor schijf 3 is verhoogd ten opzichte van 2025. Ook is het tarief voor het verlaagde btw-tarief op logies omhoog — wat relevant is voor ondernemers met btw-verplichtingen.
Wanneer wordt een BV interessanter dan een eenmanszaak?
Globaal gezien wordt een BV fiscaal interessanter bij stabiele winsten boven €80.000-€100.000 per jaar. Door de afbouw van de zelfstandigenaftrek schuift deze grens iets naar beneden. Maar de afweging hangt af van veel meer dan alleen belasting — denk aan aansprakelijkheid, opvolgingsplannen, vermogensopbouw en de mogelijkheid om inkomsten uit te smeren via box 2-dividend. Een gedegen vergelijking met een fiscalist is hier de moeite waard.
Lees ook
- DGA-salaris 2026 — fiscale planning voor BV-eigenaren
- Wet DBA freelancers 2026 — schijnzelfstandigheid en handhaving
- Box 3 vermogensbelasting 2027 — nieuw stelsel vanaf 2028
- BTW voor ondernemers en KOR — kleineondernemersregeling en btw-tarieven
- Ondernemingsplan in Nederland — rechtsvorm-keuze en strategische planning
- Checklist zakelijke groei voor ondernemers — financiële discipline en groeistappen
- Snelgroeiende startups in Nederland — schaalbaar ondernemen
- Bedrijfsvormen in Nederland — eenmanszaak, VOF of BV?
- Belasting betalen als ZZP’er in 2026 — fiscale verplichtingen
Zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling zijn twee van vele fiscale instrumenten waar Nederlandse ondernemers mee te maken hebben. Voor een breder kader over alle belastingsoorten, aftrekposten en strategische keuzes biedt onze pillar over belastingen voor ondernemers in Nederland een complete gids.
Bronnen
