In Nederland wonen duizenden mensen in sociale huurwoningen, terwijl ze zelf eigenaar zijn van een koopwoning. Dat klinkt onlogisch, maar recente cijfers laten zien dat het ongeveer 12.000 huishoudens betreft — een fenomeen dat vragen oproept over woningmarkt, inkomenscriteria en sociale woningbouwbeleid.
Wat gebeurt er precies? Waarom houden mensen een koopwoning terwijl ze in de sociale huursector blijven wonen? En wat zijn de mogelijke gevolgen voor de woningmarkt? In deze blog duiken we in deze kwestie, ontleden de belangrijkste oorzaken en bekijken wat experts vinden van deze situatie.
Alles op een rijtje
Wat zeggen de cijfers?
Uit recente analyses blijkt dat ongeveer 12.000 mensen in Nederland sociale huur huren terwijl zij zelf eigenaar zijn van een koopwoning. Het gaat hierbij om mensen die een koopwoning bezitten, maar zelf niet in die woning wonen. In plaats daarvan verhuren ze hun koopwoning en wonen ze in een goedkope sociale huurwoning.
Dat roept vragen op over de toegang en doelen van de sociale huursector — een segment dat bedoeld is voor mensen met lagere inkomens of beperkte toegang tot de koopmarkt.
Hoe komt deze situatie eigenlijk tot stand?
Er zijn verschillende routes waardoor mensen met een eigen huis tóch in sociale huur wonen:
Verhuurd zonder verhuurdersheffing
Sommige huiseigenaren hebben hun koopwoning verhuurd aan huurders én ontvangen toch een sociale huurwoning vergoed of aangeboden. Dit kan gebeuren als mensen tijdelijk niet in hun koopwoning wonen — bijvoorbeeld vanwege werk in het buitenland, studie, of scheiding — maar wel sociaal huren.
Dubbele vastgoedbezit, lage (tijdelijke) huur
Een andere situatie doet zich voor wanneer mensen een koopwoning hebben gekocht maar die verhuren omdat ze zelf ergens anders willen wonen — bijvoorbeeld dichter bij werk of familie — en goedkoper willen wonen dan in de vrije sector.
Leegstandssubsidies
In sommige gevallen kan het voordelig zijn om een koopwoning niet zelf te bewonen vanwege fiscale regelingen, belastingvoordelen of lokale subsidies die leegstand of verhuur stimuleren — wat kan leiden tot deze dubbelrol.
Waarom is dit relevant voor de woningmarkt?
Nederland kampt al jaren met een krappe woningmarkt:
- wachttijden voor sociale huur zijn lang
- koopwoningen zijn duur
- vrije sector huren drijft op prijs
In dat licht maakt het feit dat 12.000 koopwoning-eigenaren een sociale huurwoning bewonen onderdeel uit van een groter probleem: de verstoorde balans tussen vraag en aanbod in verschillende woningsegmenten.
Door koopwoningen te verhuren in plaats van zelf te bewonen, verliest de markt beschikbare koopruimte. Tegelijkertijd bezet deze groep een sociale huurwoning die bedoeld is voor mensen met een lager inkomen of zonder middelen om een huis te kopen.
Dat kan leiden tot langere wachttijden en meer druk op de bestaande sociale woningvoorraad.
Wat vinden experts hiervan?
Experts wijzen erop dat het niet per se een fraudekwestie is — vaak ontstaan deze situaties door complexe persoonlijke omstandigheden. Maar het maakt wél duidelijk dat het systeem ruimte biedt voor ongewenste combinaties van bezit en huur.
Sommige vakdeskundigen pleiten voor meer controles om te voorkomen dat mensen met aanzienlijk bezit in koopwoningen tegelijkertijd gebruikmaken van sociale huur. Anderen benadrukken dat de oplossing vooral ligt in meer sociale woningen bouwen en in maatregelen om koopwoningen beschikbaar te houden voor bewoners.
Daarnaast wijzen woningmarktanalisten erop dat wetgeving én handhaving achterblijven bij de dynamiek van de woningmarkt, waardoor sommige structuren — zoals dubbele woonrechten — onbedoeld blijven voortbestaan.
Gevolgen voor de sociale huursector
De sociale huursector is ontworpen om betaalbare woonruimte te bieden aan mensen met lagere inkomens. Maar als mensen met een koopwoning hier langer gebruik van maken, gaat dat ten koste van anderen:
📌 Langere wachtlijsten: Mensen met urgente woonbehoeften staan langer op de wachtlijst.
📌 Gelijkheidsvraagstukken: Hoe eerlijk is het dat mensen met vermogen in koopwoning een plek bezet houden?
📌 Beleidsdruk: Gemeenten en sociale verhuurders moeten duidelijke regels opstellen voor toegang tot sociale huur.
Mogelijke beleidsmaatregelen
Er zijn verschillende beleidsrichtingen waar experts en beleidsmakers over nadenken:
Strengere inkomenstoets
Een duidelijke inkomenstoets kan voorkomen dat mensen met koopwoning en voldoende middelen in sociale huur blijven wonen.
Eigen woning als criterium
Invoering van regels die het bezit van een koopwoning mee laten wegen bij de toewijzing van sociale huur.
Tijdslimieten en herprioritering
Mensen met koopwoningen kunnen worden uitgesloten of naar onderaan de wachtlijst geschoven, tenzij er bijzondere redenen zijn (zoals medische of sociale noodzaak).
Extra sociale woningbouw
Het structureel vergroten van het sociale woningaanbod vermindert de druk op wachtlijsten — óók als situaties met dubbele woonrechten blijven bestaan.
Lees ook:
Tot slot
Het feit dat zo’n 12.000 eigenaren van een koopwoning zelf in een sociale huurwoning wonen laat zien dat de Nederlandse woningmarkt complex en soms onlogisch opereert. Het onderstreept de noodzaak om beleid, toezicht en regelgeving beter af te stemmen op de realiteit van de markt.
Veranderingen in wet- en regelgeving, gecombineerd met extra sociale woningbouw, zijn waarschijnlijk de belangrijkste stappen om zowel eerlijke toegang als een evenwichtige woningmarkt te waarborgen.
FAQ
1. Hoe kan iemand een koopwoning bezitten én in sociale huur wonen?
Dat lukt vaak doordat de persoon zelf niet in de koopwoning woont en de woning verhuurt, terwijl hij of zij voldoet aan de inkomenseisen voor sociale huur.
2. Is dit strafbaar?
Niet automatisch. Er is geen directe strafbaarstelling als iemand een koopwoning heeft én een sociale huurwoning betrekt, tenzij de persoon bewust regels omzeilt.
3. Waarom is dit een probleem?
Het is een probleem voor anderen met een dringende woonbehoefte, omdat sociale huur bedoeld is voor mensen zonder middelen om een huis te kopen en de voorraad beperkt is.
4. Wat kan de overheid doen?
De overheid kan strengere regels en controles invoeren op basis van bezits- en inkomenscriteria, en investeren in meer sociale woningen.
5. Is de situatie uniek voor Nederland?
Nee. In verschillende landen bestaan vergelijkbare situaties, maar de schaal hangt af van beleid, beschikbaarheid en toezicht.
