Het aankomende weekend kan het in Nederland streng gaan vriezen. Temperaturen tot -10 graden Celsius zijn geen uitzondering meer in de weerkaarten. Voor een land dat de afgelopen jaren vooral zachte winters kende met weinig vorst, roept dat een terechte vraag op: zijn Nederlanders nog wel bestand tegen echte kou?
Volgens meteorologische verwachtingen en analyses van onder andere het KNMI komt zulke kou minder vaak voor, maar áls het gebeurt, heeft het direct impact op gezondheid, mobiliteit en dagelijks comfort. Kou vraagt voorbereiding. Niet alleen buiten, maar ook binnenshuis en mentaal.
Met deze 10 praktische tips kom je het vriesweekend comfortabel, veilig en warm door.
Alles op een rijtje
1. Kleed je in lagen (en niet in één dikke jas)
De grootste fout bij extreme kou is denken dat één dikke jas genoeg is. Het geheim zit in laagjes.
- thermisch ondergoed
- isolerende middenlaag (fleece of wol)
- wind- en waterdichte buitenlaag
Lucht tussen lagen werkt als isolatie. Dat principe wordt ook gebruikt bij poolkleding — en werkt net zo goed in Nederland.
2. Bescherm je extremiteiten
Handen, voeten, oren en neus verliezen het snelst warmte. Volgens gezondheidsadviezen van het RIVM ontstaan hier ook het snelst kouklachten.
- draag handschoenen (liefst winddicht)
- kies warme sokken (wol werkt beter dan katoen)
- draag een muts (je verliest veel warmte via je hoofd)
- gebruik een sjaal of buff voor je gezicht
Koude tenen of vingers zijn niet alleen vervelend, maar kunnen ook gevoelloos worden.
3. Blijf bewegen, maar zweet niet
Beweging helpt om je lichaamstemperatuur op peil te houden. Wandelen, fietsen of lichte oefeningen stimuleren de doorbloeding.
Maar let op: zweten is gevaarlijk bij kou. Nat kleding verliest isolatie en zorgt juist voor snelle afkoeling. Pas je tempo aan en kleed je slim.
4. Eet warm en energierijk
Bij kou verbruikt je lichaam meer energie om warm te blijven. Warme maaltijden helpen daarbij.
Goede keuzes:
- soep en stoofgerechten
- havermout
- volkoren producten
- gezonde vetten (noten, olijfolie)
Warm eten verhoogt niet alleen je temperatuur, maar ook je comfortgevoel.
5. Drink voldoende (ook al heb je minder dorst)
In koude omstandigheden heb je vaak minder dorst, maar je lichaam verliest nog steeds vocht — onder andere via ademhaling.
- drink water
- thee of bouillon is ideaal
- vermijd overmatig alcoholgebruik (dit geeft schijnwarmte)
Alcohol verwijdt bloedvaten en vergroot juist warmteverlies.
6. Houd je huis slim warm
Je hoeft de verwarming niet maximaal open te draaien om comfortabel te zijn.
- zet de thermostaat stabiel
- sluit deuren naar koude ruimtes
- gebruik tochtstrips
- leg een kleed op koude vloeren
Een gelijkmatige temperatuur is efficiënter dan piekverwarming.
Lees ook:
7. Let extra op ouderen en kwetsbaren
Ouderen, jonge kinderen en mensen met chronische aandoeningen lopen meer risico bij kou. Hun temperatuurregulatie werkt vaak minder goed.
- check of de woning warm genoeg is
- zorg voor voldoende kleding
- let op signalen zoals rillen, sufheid of koude huid
Sociale controle is bij extreme kou extra belangrijk.
8. Ga verstandig om met buitenactiviteiten
Bij -10°C is alles anders: gladheid, bevroren leidingen en verhoogd risico op ongelukken.
- check weers- en gladheidswaarschuwingen
- pas reistijd aan
- vermijd onnodige lange blootstelling aan kou
- zorg dat je telefoon opgeladen is
Volgens verkeers- en weerinstanties nemen incidenten bij strenge vorst snel toe.
9. Slaap warm (maar adem frisse lucht)
‘s Nachts daalt de temperatuur vaak verder. Zorg voor een warme slaapomgeving:
- extra deken of winterdekbed
- warme pyjama of sokken
- slaapkamer licht ventileren (frisse lucht helpt slaapkwaliteit)
Een koude slaapkamer mét warme bedding is ideaal.
10. Bereid je mentaal voor
Kou is niet alleen fysiek, maar ook mentaal uitdagend. Kortere dagen, minder zonlicht en kou kunnen het humeur beïnvloeden.
- plan momenten van ontspanning
- blijf sociaal actief
- ga overdag naar buiten als het licht is
- accepteer dat alles even langzamer mag
We zijn zachte winters gewend. Dat maakt kou vooral een gewenningstest.
Zijn Nederlanders nog bestand tegen -10°C?
Nederlanders kúnnen deze kou prima aan, maar zijn het minder gewend. Waar vroeger strenge winters vaker voorkwamen, zijn we nu minder aangepast in gedrag, kleding en infrastructuur. Met voorbereiding, kennis en aandacht is -10°C echter geen probleem, maar gewoon… winter!
FAQ
1. Is -10°C gevaarlijk voor gezonde mensen?
Niet direct, zolang je goed gekleed bent en blootstelling beperkt. Langdurige kou kan wel risico’s geven.
2. Kan ik blijven sporten buiten bij -10°C?
Ja, mits je goed gekleed bent en niet te intensief traint. Let op ademhaling en gevoel in vingers en tenen.
3. Waarom voelt kou nu heftiger dan vroeger?
Omdat we minder gewend zijn aan langdurige vorst door mildere winters in recente jaren.
4. Is alcohol een goede manier om warm te blijven?
Nee. Alcohol geeft een warm gevoel, maar vergroot warmteverlies en verhoogt risico’s.
5. Hoe weet ik of ik onderkoeld raak?
Signalen zijn hevig rillen, verwardheid, slaperigheid en een koude, bleke huid. Zoek dan direct warmte.
